Tag Archives: Gloster Gladiator

Προσγείωση στην κοιλάδα του παραμυθιού…

IMG_2150_1

Οι λόγοι ιστορικού ενδιαφέροντος για τους οποίους μπορεί κανείς να θέλει να επισκεφθεί την Παραμυθιά δεν είναι λίγοι. Περιγράφονται σε αρκετά βιβλία, άλλοι περισσότερο, άλλοι λιγότερο γλαφυρά. Υπάρχει όμως ένας ο οποίος είναι κρυμμένος καλά στην ένδοξη ελληνική γη και το φάντασμά του, πετάει κάθε τόσο…

Στην κωμόπολη αυτή της Θεσπρωτίας, υπήρξε ένα αεροδρόμιο το οποίο είχε το καθόλα περιγραφικό και κολακευτικό προσωνύμιο «Φάντασμα». Και αν νομίζετε ότι το αεροδρόμιο αυτό δεν είδε ιδιαίτερη δράση, απατάστε… Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Αεροπορία, Ιστορικά Αεροσκάφη

Το χαμένο αεροδρόμιο της Αμφίκλειας

Το φάντασμα της Αμφίκλειας

Είναι φορές που ο περιβάλλων χώρος δεν σε προδιαθέτει ότι θα μπορούσε το μέρος να έχει φιλοξενήσει αεροδρόμιο- και μάλιστα, στρατιωτικό. Κι όμως, στην Αμφίκλεια υπήρξε ένα σημαδιακά ιστορικό αεροδρόμιο που δημιουργήθηκε γιατί μπορούσε να εκμεταλλευτεί παροχές που έλειπαν από πολλά αεροδρόμια της ΕΒΑ την εποχή του Μεσοπολέμου. Άλλο ένα μέρος όπου κατοικούν πολεμικά φαντάσματα…

Η ευκαιρία που μου δινόταν ήξερα ότι δεν έπρεπε να πάει χαμένη. Ώς γνωστόν και χάρις στον Αρκά, «οι ευκαιρίες είναι σαν τις αμυγδαλές- σπάνια έχεις τρίτη!» Πήρα λοιπόν το αυτοκίνητό μου και κάλυψα τα χιλιόμετρα από την όμορφη Αταλάντη, ως την Αμφίκλεια.

Η Αμφίκλεια είναι μία κωμόπολη της Φθιώτιδας που αποτελεί το διοικητικό κέντρο μιας αγροτικής περιοχής με καπνά, βαμβάκι και σιτηρά. Καμία σχέση με την αεροπορία θα έλεγε κανείς. Όποιος έχει πάει στην Αμφίκλεια, είναι λογικό να αναρωτηθεί πώς γίνεται, αυτή η κωμόπολη να έχει αεροδρόμιο, και μάλιστα, στρατιωτικό. Είναι σε υψόμετρο, μέσα στα βουνά, δίπλα στο χιονοδρομικό του Παρνασσού, σε ένα αφιλόξενο, γενικά, περιβάλλον. Η εγγύτητα όμως, των αγρών στον κομβικό σιδηροδρομικό σταθμό της Αμφίκλειας ήταν σημαντικός παράγοντας για να μεταμορφωθούν σε πεδίο αποπροσγείωσης πολεμικών αεροσκαφών…

Οι χάρτες με είχαν αποπροσανατολίσει. Νόμιζα πως ήξερα πού θα έβρισκα το αεροδρόμιο. Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι υπήρχε πολεοδομικό σχέδιο που να προέβλεπε δρόμους εντελώς ευθύγραμμους και σε γωνία 45 μοιρών μεταξύ τους όπως οι εικονιζόμενοι.

amfiklia_wrongΓελάστηκα και το κατάλαβα μόλις έφτασα να οδηγώ στον δρόμο αυτόν, βλέποντας την ανηφόρα! Ο μισός μου εαυτός τσακωνόταν με τον άλλο μισό. Ο καθένας τους προσπαθούσε να επιρρίψει ευθύνες στον άλλο μισό που είχα αποπροσανατολιστεί τόσο…

«Είναι δυνατόν ρε, μετά από τόσα χρόνια να υπάρχει ακόμη ο διάδρομος;»

«Βοηθητικό αεροδρόμιο και θα είχε και τσιμεντένιους διαδρόμους; Πού νομίζεις ότι είσαι; Στην Ελευσίνα ή στο Φάληρο;»
«Πιο κοντά στην πόλη δεν μπορούσες να το ‘ανακαλύψεις’; Στην κεντρική πλατεία ίσως;»

Ήμουν όμως ήδη εδώ. Δεν μπορούσα να φύγω άπραγος. Στα 100 μέτρα το αστυνομικό τμήμα. Πού θα βρω καλύτερη πηγή πληροφοριών; Διάβηκα την είσοδο του Α.Τ. Αμφίκλειας. Άρβυλα μπεζ, παντελόνι παραλλαγής ερήμου, γαλάζιο μπλουζάκι της Φρουράς και καπέλο ζούγκλας, επίσης σε χρώματα παραλλαγής ερήμου. Οι αστυνομικοί ήταν προφανές ότι δεν περίμεναν κανέναν επισκέπτη μέρα μεσημέρι. Παρ’ όλα αυτά ήταν πολύ φιλικοί και πρόθυμοι να με βοηθήσουν- ίσως βοηθούσε και η εμφάνιση…

«Κομάντο δεν είναι κανείς μας από δω. Αυτό που ξέρω γενικά, απ’ όσα έχω ακούσει από ντόπιους παλιούς, είναι ότι το αεροδρόμιο ήταν κάτω από τον σταθμό του τραίνου. » μου είπε ο ανθυπαστυνόμος αξιωματικός υπηρεσίας «πήγαινε απέναντι, στον κύριο που έχει το καφενείο και ζήτα του οδηγίες. Αυτός θα ξέρει ακριβώς να σου πει. Αν και, μη νομίζεις, όλο χωράφια είναι. Δεν υπάρχει κάτι πλέον!»

Τους ευχαρίστησα, χαιρέτησα και πήγα απέναντι όπως μου είπαν. Και όντως ο κύριος, έχοντας για τα καλά συμπληρωμένες τις 6 δεκαετίες ζωής, με κατηύθυνε με ακρίβεια LGB (Laser Guided Bomb για τους αμύητους) στον χώρο που δέσποζε το αεροδρόμιο της Αμφίκλειας.

«Περνώντας τις γραμμές του τραίνου, θα κάνεις αριστερά στον χωματόδρομο. Εκεί, όλη η έκταση ήταν το αεροδρόμιο.»

Ευχαρίστησα τη ρυτιδιασμένη φυσιογνωμία που είχα απέναντί μου και ξεκίνησα πάλι. Έχασα δυο φορές τον χωματόδρομο που μου είχε υποδείξει. Τον βρήκα τελικά και τον ακολούθησα. Βγήκα σε ένα τολλ που έχει εδώ και χρόνια μεταμορφωθεί σε αγροταποθήκη.

Ο χώρος που υπήρχε κάποτε το αεροδρόμιο. Στο βάθος, στο βουνό, η Αμφίκλεια

Ο χώρος που υπήρχε κάποτε το αεροδρόμιο, με τον σιδηροδρομικό σταθμό δίπλα. Στο βάθος, στο βουνό, η Αμφίκλεια

Σταμάτησα εκεί γιατί είδα κι ένα μνημείο εκεί ανεγηρμένο. Θεωρώντας ότι αφορά ιπτάμενους, πήγα να το δω. Περιποιημένος χώρος, μία μικρούλα έκταση, όχι παραπάνω από 8×8 τετραγωνικά μέτρα δείχνει από μακριά ότι οι ντόπιοι τον έχουν σεβαστεί. Η ιστορία του όμως είναι εντελώς διαφορετική. Αξίζει να σας τη μεταφέρω, όχι όμως τώρα.

Προχώρησα μερικές δεκάδες μέτρα πιο δυτικά. Στάθηκα ακίνητος και κοίταξα γύρω μου. Σηκώθηκε άνεμος. Βόρειος ήταν θαρρώ. Άφησα τη δροσερή του αίσθηση να στροβιλιστεί στο πρόσωπό μου. Έκλεισα τα μάτια και προσπάθησα να αφουγκραστώ τον χώρο, να ταξιδέψω πίσω στον χρόνο…

Το αεροδρόμιο της Αμφίκλειας ήταν ένα βοηθητικό αεροδρόμιο ενταγμένο σε ένα δίκτυο 25 βοηθητικών αεροδρομίων όπως ακριβώς κι εκείνο της Βασιλικής. Κατασκευάστηκε λίγο πριν λήξει η περίοδος του Μεσοπολέμου κι ενώ όλοι διέβλεπαν τα τύμπανα του πολέμου να ηχούν ακόμη μία φορά στη γηραιά ήπειρο. Τα προβλήματα των βοηθητικών αεροδρομίων της ΕΒΑ ήταν πολλά και οι ελλείψεις που αντιμετώπιζαν, ενίοτε σοβαρές. Πολλά δεν είχαν τρόπους επικοινωνίας με άλλα αεροδρόμια ή το εθνικό κέντρο αεράμυνας, σε άλλα το οδικό δίκτυο ανύπαρκτο και σχεδόν σε όλα δεν υπήρχε αντιαεροπορική προστασία. Το συγκεκριμένο αεροδρόμιο, είχε το πλεονέκτημα της γειτνίασης με το σιδηροδρομικό δίκτυο και τον σταθμό του τραίνου. Με το τραίνο θα μπορούσαν να αναχωρήσουν με μεγαλύτερη ταχύτητα και τάξη, σε περίπτωση που καλούνταν να υποχωρήσουν προς νότο. Μέχρι να γίνει αυτό, θα μπορούσαν να εφοδιάζονται, να επανεξοπλίζονται και να στέλνουν τραυματίες στα μετώπισθεν με καλύτερο συντονισμό χάρις σε αυτό το μέσο μεταφοράς σταθερής τροχιάς. Επίσης, το γεγονός ότι η τοποθεσία περιβάλλονταν από βουνά, παρείχε έναν βαθμό κάλυψης από εχθρικές αεροπορικές προσβολές. Το γεγονός δε, ότι η Αμφίκλεια δεν είναι άμεσα στον παραλιακό άξονα προέλασης προς την πρωτεύουσα, ήταν ένας ακόμη παράγοντας που έκανε τον χώρο ελκυστικό για τη δημιουργία ενός βοηθητικού αεροδρομίου.

amfiklia_1

εκτίμηση χωροθέτησης αεροδρομίου Αμφίκλειας

Με την έναρξη των εχθροπραξιών με τη φασιστική Ιταλία, όλες οι Μοίρες Δίωξης μεταφέρθηκαν βόρεια, πιο κοντά στο μέτωπο. Το αεροδρόμιο της Αμφίκλειας σε αυτή τη φάση, είδε περιορισμένη χρήση. Με τη συνδρομή της ναζιστικής Γερμανίας, μετά την αερομαχία των Τρικάλων, το αεροδρόμιο της Βασιλικής κατέστη επισφαλές, τα απομεινάρια της αεροπορίας Δίωξης μεταφέρθηκαν με εντολή του Εμμ. Κελαϊδή, από όλα τα αεροδρόμια στα οποία ήταν διασκορπισμένα ανά την επικράτεια, στην Αμφίκλεια. Επρόκειτο για συνολικά 22 αεροσκάφη,  των τεσσάρων Μοιρών Δίωξης, μεταξύ αυτών δύο Bloch MB.151 και ένα Avia 534! Τα αεροσκάφη βομβαρδισμού είχαν μεταφερθεί ήδη στην Τανάγρα και η ηγεσία της Αεροπορίας επέμενε να μεταφερθούν εκεί και τα υπόλοιπα αεροσκάφη δίωξης. Ο Αντισμήναρχος Κελαϊδής, συνοδευόμενος από τον Σμηναγό Κέλλα, πήγαν στην Αθήνα προκειμένου να αποδείξουν στην ανωτάτη διοίκηση ότι για όσο μπορούσαν ακόμη να επιχειρούν τα καταδιωκτικά, έπρεπε να επιχειρούν από την Αμφίκλεια ή το Άργος και να μην πάνε στην Τανάγρα. Στην Αμφίκλεια γράφτηκε το τέλος για το αεροπορικό υλικό της 21ης ΜΔ καθώς από αεροπορικό βομβαρδισμό καταστράφηκαν στο έδαφος, 8 από τα 9 εναπομείναντα Gladiator της Μοίρας. Εκεί γράφτηκε και το ουσιαστικό τέλος των PZL Ρ.24 για την ΕΒΑ καθώς πάλι από αεροπορικό βομβαρδισμό καταστράφηκαν στο αεροδρόμιο της Αμφίκλειας όλα εκτός από 4 τα οποία μεταφέρθηκαν στο Άργος. Τελικά, το προσωπικό που είχε βρεθεί στην Αμφίκλεια, αναχώρησε από το αεροδρόμιο, όχι όμως για την Τανάγρα αλλά για το Άργος και την Κρήτη. Λόγω της σύγχυσης που επικράτησε, κατά την αποχώρηση του προσωπικού νοτιότερα, δεν καταστράφηκε όλο το εμπιστευτικό υλικό των Μοιρών, όπως προέβλεπε ρητώς η διαταγή που είχε εκδοθεί…

Ο άνεμος είχε αλλάξει και τον είχα πλέον στην πλάτη όταν άνοιξα τα μάτια. Κι όμως, αυτό που είχα μπροστά μου, δεν υπήρχε πιο πριν. Ή μάλλον, υπήρχε αλλά εγώ δεν το έβλεπα. Στο χωράφι που είχα μπροστά μου, φαινόταν καθαρά ένας διάδρομος προσγείωσης!

2013-09-11 15.33.07Άρχισαν πάλι, τα δύο μισά του εαυτού μου να τσακώνονται μεταξύ τους. Ο ένας έβλεπε φαντάσματα, ο άλλος έβλεπε μπελάδες. Και κάπου εκεί στους δρόμους που διασταυρώνονται ο νους με τη φαντασία και το όνειρο, μπορούσα να δω το τελευταίο Gladiator να ετοιμάζεται για απογείωση. Ακριβώς μπροστά μου. Ο άνεμος ιδανικός, ο Bristol Mercury να βουίζει και να οδηγεί το ακούραστο διπλάνο πάνω από το κεφάλι μου και προς το απέραντο γαλάζιο του ουρανού της Ελευθερίας. Το ακολουθούν τα τέσσερα τελευταία PZL, σε μια όμορφη γραμμή, τέλεια αποστασιοποιημένα το ένα από το άλλο, σαν τις χάντρες ενός κεχριμπαρένιου κομπολογιού. Τα χαιρετώ στρατιωτικά και τα αφήνω να γυρίσουν στην Ιστορία. Ξέρω όμως ότι ενώ γυρνούν στην Ιστορία, εκεί όπου ανήκουν, σε αντίθεση με το αεροδρόμιο, δε θα χαθούν στη λήθη.

2013-09-11 15.30.12

15 Σχόλια

Filed under Αεροπορία

Το χαμένο αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων…

Έχεις δύο επιλογές για να πας από Αθήνα, Ιωάννινα. Από κάτω, που είναι και το πλέον σύνηθες, ή από πάνω. Από πάνω, θα περάσεις από διάφορες θεσσαλικές πόλεις και κωμοπόλεις. Η μία από αυτές, λίγο πριν την Καλαμπάκα, πάνω στην Εθνική οδό, είναι η Βασιλική Τρικάλων…

Σας έχω πει για τη Βασιλική. Έχει μείνει γνωστή για την αερομαχία των Τρικάλων– το κύκνειο άσμα των PZL Ρ.24 στην ΕΒΑ. Επιστρέφοντας από Γιάννενα είχα πει σε τουλάχιστον δύο διαδρομές ότι πρέπει να σταματήσω και να μάθω πού είναι το αεροδρόμιο της Βασιλικής. Είχα πάρει τηλέφωνο στο δημαρχείο, είχα ρωτήσει, κανείς δεν ήξερε να μου πει με σιγουριά πού ήταν το αεροδρόμιο απ’ όπου απογειώθηκαν υπό συντριπτικά μειονεκτική θέση τα 12 τελευταία καταδιωκτικά της ΕΒΑ. Βρέθηκα λοιπόν πρόσφατα στη Βασιλική Τρικάλων, καθημερινή και πριν το μεσημέρι και δεν μπορούσα να αφήσω την ευκαιρία να περάσει ανεκμετάλλευτη.

Σταμάτησα το αυτοκίνητό μου λίγο πριν το δημαρχείο και στην πλατεία του χωριού, προς μεγάλη μου έκπληξη είδα μία αναθυμητική στήλη, αφιερωμένη σε 24 γενναίους Έλληνες. Μπήκα στο δημαρχείο. Μπεζ άρβυλα, παραλλαγή ερήμου, γαλάζιο μπλουζάκι της Φρουράς και καπέλο ζούγκλας πάλι σε τόνους παραλλαγής ερήμου. Με μία ημι-στρατιωτική κίνηση έβγαλα το καπέλο. Μία κυριούλα που περίμενε τη σειρά της να εξυπηρετηθεί από την κοπέλα πίσω απ’ το γραφείο, σάστισε. Παρέμεινα ακίνητος και αμίλητος. Πέρασαν μερικά δευτερόλεπτα μέχρι να μιλήσει κάποιος.

«Τι θα θέλατε;» ρώτησε μια κυρία μεγαλύτερης ηλικίας, προφανώς εν είδη προϊσταμένης.

«Καλό σας μεσημέρι» αποκρίθηκα. «Θέλω μερικές πληροφορίες και θα ήθελα να μου υποδείξετε σε ποιο καφενείο μπορώ να βρω γέροντες άνω των 75 ετών.»

«Τέτοια ώρα νεαρέ μου, έχουν πάει όλοι οι γέροντες άνω των 75 για τον μεσημεριανό τους ύπνο. Τι ψάχνετε όμως;»

«Θέλω κάποιος που να ξέρει, να μου δείξει στον χάρτη πού ήταν το αεροδρόμιο της Βασιλικής»

«Είχε πάρει και κάποιος κύριος τηλέφωνο πρόσφατα και αναζητούσε το αεροδρόμιο.»

«Μάλλον εγώ θα ήμουν»

«Τι να σας πω τώρα… Α, να! Για πηγαίν’ τε μέχρι εκείνη την αυλή που κάθεται ο δήμαρχος. Εκείνος θα μπορεί να σας πει!» και γυρίζοντας προς την κατεύθυνση εκείνης της αυλής φωνάζει «Δήμαρχε! Ο κύριος ρωτάει για το αεροδρόμιο!»

«Σας ευχαριστώ πολύ! Καλό σας μεσημέρι!» της είπα και με χαιρέτησε κάπως βιαστικά πριν πάει ξανά στο δημαρχείο. Ο δήμαρχος, ένας κύριος όχι πάνω από 75 όπως είχα ζητήσει αρχικά, αποδείχθηκε πως ήταν ο πρώην δήμαρχος της Βασιλικής. Άνθρωπος διαβασμένος και αρκετά ενήμερος παρά το ότι είχε αποτραβηχτεί πλέον από την ενεργό πολιτική δράση. «Από πού είστε;» ήταν η πρώτη του ερώτηση. «Από την Κρήτη» ήταν η απάντηση στην ερώτησή του, κι ας γνώριζα ότι δεν εννοούσε αυτό. «Τι ψάχνετε ακριβώς;» ήταν η επόμενη ερώτηση, σε κάπως πιο καχύποπτο ύφος. «Ψάχνω το χαμένο αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων. Να μου δείξει κάποιος πού ήταν πάνω στον χάρτη.» «Με τι είστε εδώ; Με αυτοκίνητο;» του γνέφω καταφατικά. «Πάμε!» μου λέει. Άλλο που δεν ήθελα…

Στη σύντομη διαδρομή μέσα από τους αγροτικούς χωματόδρομους μου έλεγε όσα ήξερε λες και χρειαζόταν να με πείσει για κάτι «Από το αεροδρόμιο αυτό που λέτε, απογειώθηκαν τα αεροπλάνα που είχαμε- τώρα τι σακαράκες είχαμε τότε- για να αναχαιτίσουν τους Γερμανούς. Στην αερομαχία που ακολούθησε σκοτώθηκε ο- να δεις πώς τον έλεγαν- ο Κέλλας. Όχι! Ο Μόκκας. Ο Μόκκας σκοτώθηκε. Ο Κέλλας έπεσε από το αεροπλάνο από τα σαράντα μέτρα αλλά το αλεξίπτωτο δεν άνοιξε και παρ’ όλα αυτά σώθηκε και πήγε και πολέμησε και στη Βόρειο Αφρική.»

Τον άφηνα να μιλάει. Διέκοπτε πού και πού την αφήγησή του για να με κατευθύνει. Αριστερά εδώ… Μετά τις γραμμές αριστερά… από τον δρόμο αυτόν θα πάμε δεξιά… και πάει λέγοντας…

«Ο πατέρας μου» μου λέει, «έκανε πολλή παρέα με τους πιλότους μας εδώ. Ήταν ο παπάς του χωριού και τους συμπαραστεκόταν στις δύσκολες ώρες του πολέμου. Γιατί δεν ήταν εύκολα, να ξέρεις.» Τι εύκολα; Πώς να ήταν εύκολα; Πόλεμος ήταν. Το λέει και η ίδια η ετυμολογία της λέξης…

Περάσαμε κάποια σκουριασμένα αλλά ακόμα λειτουργικά, αντλιοστάσια. «Εδώ λίγο πιο κάτω, μετά τα δέντρα, θα το δείτε!» Πλάκα μου κάνει, σκεφτόμουν από μέσα μου. Σα να διάβασε τη σκέψη μου, μου είπε «Βέβαια, δεν υπάρχει κάτι που να φαίνεται πλέον ότι ήταν αεροδρόμιο» Αμ έτσι πες μου… Καλά δεν μπορούσα να βρω κάτι από τους χάρτες της Google…

«Εδώ είμαστε. Από δω έχετε καλή εικόνα του αεροδρομίου. Να κατεβούμε;»

Θα μπορούσε να με είχε πάει οπουδήποτε. Να με πάει σε κάποιο χωράφι όπου να’ ταν, να μου δείξει ένα οποιοδήποτε χωράφι, να μου πουλήσει παραμύθι και να με ξεφορτωθεί. Εφ’ όσον όμως είχε ήδη μπει στον κόπο, χωρίς να του έχω ζητήσει ή τάξει κάτι, γιατί να το κάνει; Κυρίως όμως, ανεξάρτητα από τον δήμαρχο, εγώ ο ίδιος, μέσα μου ένιωθα, χωρίς να μπορώ να το εξηγήσω, ότι ήμασταν στο σωστό μέρος.

χαρτης_βασιλικης_2

χαρτης_βασιλικης_1

Αριστερά, δεξιά, όπου κοιτούσες, παντού χωράφια. Κυρίως καπνά. Νομίζω βιρτζίνια, όχι ότι έχει σημασία όμως. Από τα χωράφια αυτά απογειώνονταν οι μαχητές των αιθέρων κατά τις τελευταίες εβδομάδες του ελληνο-ιταλικού πολέμου και την απαρχή της γερμανικής εισβολής.

2013-09-10Ο διάδρομος, έτσι όπως τον υπολόγισα πρόχειρα πρέπει να ήταν ο 32±2/14±2 (δεν μπορούσα να έχω καλύτερη ακρίβεια) και το πεδίο προσγειώσεως εκτεινόταν από τα περίχωρα της Βασιλικής ως το Μεγάλο Κεφαλόβρυσο. Τα τετραγωνισμένα χωράφια, δίνουν μια ιδέα του πώς θα ήταν τότε ο διάδρομος προσγείωσης. Πραγματικά δύσκολες συνθήκες πολέμου…

2013-09-10 13.46.16Το αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων ήταν ένα από 25 βοηθητικά αεροδρόμια εμπιστευτικού δικτύου που κατασκευάστηκαν παράλληλα με εφτά κύρια και άλλα 22 βοηθητικά, στο λυκόφως του μεσοπολέμου. Παρά τα πολλά προβλήματα που διέκριναν τη βιαστική κατασκευή τους όπως έλλειψη τηλεφωνικής σύνδεσης, επαρκούς οδοποιίας, απαλλοτρίωσης γης, ισοπέδωση εδάφους σε ορισμένα, το αεροδρόμιο της Βασιλικής αποτέλεσε σημαντική βάση αναχαίτισης καθώς ήταν σχετικά κοντά στην κατοικημένη περιοχή της Βασιλικής και τόσο η πρόσβαση όσο και η τηλεφωνική σύνδεση ήταν σχετικά απλές υποθέσεις. Ήταν όμως μακριά από τα υπόλοιπα κέντρα διοικήσεως της Αεροπορίας.

2013-09-10 13.44.55Και κάπου εκεί, ακροβατώντας μεταξύ εικόνας και ανάμνησης, πραγματικού και ονείρου, νομίζω ότι μπορώ να ακούσω τον ήχο των Gnome Rhone των ΜΒ.151. Και μπορώ να τα δω να απογειώνονται. Και να ακολουθούνται από δύο Gladiator.

Πάνω από το σιλό και τα καλώδια ηλεκτροδότησης βλέπω να περνούν άλλα δύο PZL. Κατεύθυνση προς Καλαμπάκα και το εναέριο καθήκον.

2013-09-10 13.55.09«Σε εκείνα τα δέντρα στο βάθος ήταν που έπεσε ο Κέλλας και όλοι νόμιζαν ότι σκοτώθηκε. Αλλά εκείνος, το απόγευμα γύρισε στη Μοίρα του. Ήταν ο Μοίραρχος ο Κέλλας.» μου διακόπτει το όνειρο ο δήμαρχος.

2013-09-10 13.45.01

Κάπου εκεί δε χρειαζόμουν κάτι άλλο. Μπήκαμε ξανά στο αυτοκίνητο και γυρίσαμε στη Βασιλική όπου ο δήμαρχος πολύ εγκάρδια, προσέφερε να με κεράσει ένα ντόπιο τσίπουρο. Αρνήθηκα ευγενικά καθώς έπρεπε οπωσδήποτε να γυρίσω στην Αθήνα. Υποσχέθηκα στον Κουτρουμπά και τον Μόκκα ότι θα επέστρεφα μόνος μου, με περισσότερο χρόνο στη διάθεσή μου. Είχα κάνει ένα ταξίδι, όχι μόνο στον χώρο από Αθήνα ως τη Βασιλική αλλά και στον χρόνο, από το σήμερα και τον 21ο αιώνα, στο χθες, το ιστορικό χθες του 1940-41. Λυπήθηκα που δεν υπήρχε κανένα σημάδι του αεροδρομίου και που άλλο ένα κομμάτι της αεροπορικής ιστορίας της πατρίδας μας συντροφεύει τη λήθη. Ευελπιστούσα να έχω καλύτερη τύχη στην Αμφίκλεια…

6 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Ιστορικά Αεροσκάφη

3 Ιταλοί πιλότοι… 2 Έλληνες χειριστές…

Ζούμε σε καιρούς δύσκολους που μας θυμίζουν μέρες τις οποίες μόνο από περιγραφές και διηγήσεις γνωρίσανε οι σημερινές γενιές. Ζούμε σε μέρες που αν και δεν λείπουν τα πρότυπα, αδυνατούμε να τα δούμε μέσα στη σήψη του όλου συστήματος. Σαν σήμερα όμως, πριν 71 χρόνια, δύο υπερασπιστές της Πατρίδας, έπεσαν μαχόμενοι για ιδανικά και αξίες που σήμερα αρνούμαστε να δούμε. Διότι πολύ απλά, τα ανθρώπινα όντα που ψηφίσατε και ψηφίσαμε να κυβερνούν, επιλέγουν να τις απεμπολούν!

Σαν σήμερα, 23/2/1941, πάνω από το μέτωπο της Ηπείρου, η Πολεμική μας Αεροπορική οικογένεια, θρήνησε δύο κατάφρακτους ιππείς της εποχής εκείνης από δύο διαφορετικές Μοίρες Δίωξης. Ο ένας, της 23ης Μοίρας, είχε ζέψει το PZL P.24 του, και ο δεύτερος, ένα Gloster Gladiator της 21ης Μοίρας Διώξης.

Τρία Gladiator της 21ης ΜΔ με τους Σμηναγούς Χόνδρο και Σκαλτσογιάννη και τον επισμηνία Χριζόπουλο, σε συνεργασία με πέντε PZL της 22ης ΜΔ και εννιά της 23ης ΜΔ είχαν ως αποστολή τη συνοδεία βομβαρδιστικών Potez 63 στην περιοχή του χωριού Μπούμπεσι. Κατά την αποστολή, εντοπίσθηκαν δύο σμήνη πέντε και εφτά ιταλικών καταδιωκτικών αντίστοιχα, που απείχαν δύο χιλιόμετρα μεταξύ τους.

Ο πρώτος σχηματισμός δεν επιθυμούσε την εμπλοκή με τα ελληνικά μαχητικά. Ο δεύτερος σχηματισμός όμως ενεπλάκη σε αερομαχίά με τα ελληνικά μαχητικά. Κατά την αερομαχία καταρρίφθηκε από τα πυρά των ιταλικών μαχητικών το PZL του υποσμηναγού Σκρουμπέλου Νικόλαου. Φλεγόμενο, κατέπεσε βόρεια της Κλεισούρας με αποτέλεσμα τον θάνατο του χειριστή.

Στην αερομαχία αυτή, κατά την οποία οι Ιταλικές δυνάμεις έχασαν 3 από τα 7 G.50 που ενεπλάκησαν, τραυματίστηκε σοβαρά και ο επισμηνίας Χριζόπουλος Κωνσταντίνος. Παρά την ακατάσχετη αιμορραγία εξ αιτίας των τραυμάτων του, κατάφερε να προσγειώσει αναγκαστικά το Gladiator του. Κατά την προσγείωση όμως, το αεροπλάνο του ανατράπηκε και ανεφλέγη με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο ηρωικός χειριστής. Η πράξη του αυτή, προκάλεσε- δικαίως- αίσθηση σε όλους τους συμπολεμιστές του στις μοίρες δίωξης.

Για τη δράση τους οι χειριστές προήχθησαν στον ανώτερο βαθμό και τιμήθηκαν, ο υποσμηναγός Σκρουμπέλος με το χρυσό αριστείο ανδρείας και ο επισμηνίας Χριζόπουλος με το αργυρό αριστείο ανδρείας- την υψηλότερη πολεμική διάκριση που απονέμεται σε υπαξιωματικούς.

Η ουσία όμως είναι ότι ενεπλάκησαν με τον εχθρό. Ακολούθησαν το δρόμο του καθήκοντος, της αρετής και έπεσαν σε αυτόν. Δεν λιποψύχησαν, δεν λάκισαν. Αν τους ρωτούσε κάποιος, θα απαντούσαν ότι απλά εκτελούσαν εντολές και ότι ο καθένας στη θέση τους το ίδιο θα έκανε. Και αυτό φαίνεται και στη μνεία για την απονομή του χρυσού αριστείου στον Σκρουμπέλο όπου αναφέρεται ότι «(…) Κατά τον πόλεμο του 1940 εως 1941, μετασχών εις πλείστας πολεμικάς αποστολάς και εμπλακείς εις αερομαχίας μετά του εχθρού, επέδειξε εξαιρετικήν τόλμην, ηρωισμόν και υπέροχον πνεύμα αυτοθυσίας, πεσών τελικώς, ηρωικώς μαχόμενος εις το πεδίον της μάχης».

Όλη η οικογένεια της Πολεμικής Αεροπορίας έκανε το καθήκον της συμβάλλοντας στη δημιουργία του Έπους του ’40. Εκείνη τη μέρα όμως, ήταν συγκεκριμένα ο επισμηναγός Σκρουμπελος Νικόλαος και ο αρχισμηνίας Χριζόπουλος Κωνσταντίνος! Είθε να αποτελούν αιώνιο παράδειγμα!

Αθάνατοι!

1 σχόλιο

Filed under Αεροπορία, Πεσόντες

Στων αγγέλων τα πρώτα λημέρια…

Στο μικρό σπιτάκι στην Τρίπολη, η γέρικη φιγούρα έχει τρεις εικόνες στο παλιό ξύλινο σύνθετο. Η μία είναι του Εσταυρωμένου, η άλλη η Παναγία βρεφοκρατούσα και η τρίτη, ένας χαμογελαστός αεροπόρος με θερινή στολή εξόδου.

«Εσύ είσαι αυτός παππού;» τον ρωτά ο γιατρός ΩΡΛ που τον επισκέπτεται, αφού τον έχει ακροαστεί, θέλοντας ίσως να τον πειράξει λίγο.

«Αυτός παιδί μου είναι ήρωας» του απαντά ο γέροντας, βετεράνος κι ο ίδιος του αλβανικού μετώπου και της Κατοχής.

«Να ‘ξερες αυτός τι έχει κάνει…» συνεχίζει ο γέροντας και βουρκώνει.

Απ’ όταν άκουσα την ιστορία αυτή ήθελα να πάω στο χωριό εκείνου του ήρωα. Ήξερα τι είχε κάνει. Είχα γράψει για εκείνον αλλά πάντοτε ένιωθα ότι κι αυτό του ήταν λίγο.

Ο δρόμος μέχρι το μικρό χωριουδάκι μετά την Τρίπολη δεν είναι και από τους καλύτερους που μπορεί να συναντήσει κανείς. Κλασικός αγροτικός δρόμος, φθαρμένος από τη συνεχή επαφή με τα βαριά αγροτικά αυτοκίνητα. Πλοήγηση και ναυτιλία σε αυτόν τον στενό δρόμο προς αποφυγή της κάθε λακκούβας δεν έχει νόημα. Κάποιες θα τις περάσεις από μέσα, θες δε θες.

Περνάμε μπροστά από ένα σπίτι, το γραμματοκιβώτιο του οποίου γράφει Μπέζος. Και ο δρόμος το ίδιο όνομα φέρει.

Φτάνουμε και περνάμε την πλατεία του χωριού. Βρίσκουμε έναν κύριο με ένα αγροτικό και του ζητάμε να μας κατευθύνει προς το μέρος που προσωπικά θεωρώ ιερό. Δε βρίσκεσαι συχνά στα μέρη που περπάτησαν για πρώτη φορά οι νεαροί άγγελοι, εκεί που οι μανάδες τους, παρηγόρησαν τα πρώτα τους κλάματα…

«…Στην πλατεία θα κάνετε δεξιά προς το λόφο. Θα συνεχίσετε προς την εκκλησία. Το τελευταίο σπίτι πριν την εκκλησία είναι το σπίτι του αλλά δε μένει κανείς πια εκεί.»

«Δεν πειράζει, μας αρκεί» του απαντάμε.

«Είναι απέναντι από το σπίτι του Κωστή» μας λέει ο κύριος.

«Του Τάσου του Κωστή;»

«Ναι, του ηθοποιού. Είναι συγγενείς με τον Τάσο. Η μάνα του Κωστή και ο Τάσος ήταν αδέρφια!» Όσο ζω μαθαίνω. Και κάθε Ανατολή και κάθε Δύση του Ήλιου με ξαφνιάζουν ευχάριστα με το πλήθος των νέων τρίβια γνώσεων που αποκτώ. Ναι, ο Τάσος Κωστής έχει το όνομα του πεσόντος θείου του. Ναι, ο Γιάννης Μπέζος, ο Τάσος Κωστής και ο συγκεκαλυμμένος άγγελος της ιστορίας μας αυτής μοιράζονται την ίδια καταγωγή…

Το αυτοκίνητο μιμείται τη ζωή και τραβά την ανηφόρα. Φτάνουμε έξω από την εκκλησία. Και βλέπω το σπίτι που μας περιέγραψε ο κύριος εκείνος με το αγροτικό. Και βλέπω νοερά τον μικρό Αναστάσιο να τρέχει στον κήπο του σπιτιού. Μια μεγάλη συκιά έχει φυτρώσει ανάμεσα στις πέτρες του μαντρότοιχου. Μια κληματαριά σκεπάζει την κεντρική είσοδο του, χτισμένου στην πλαγιά του λόφου, σπιτιού. Ο μετρητής της ΔΕΗ είναι σταματημένος αλλά η ξύλινη αυλόπορτα είναι προσφάτως επισκευασμένη.

Κι εκείνη τη στιγμή βλέπω τη μαρμάρινη πινακίδα, στερεωμένη στον βορινό τοίχο του σπιτιού…

 

Ναι, δεν μπορούσα να μην πάω στο Κεραστάρι Αρκαδίας. Δεν μπορούσα να μην επισκεφθώ τον τόπο και το σπίτι που έδωσε στην Πατρίδα τον Αναστάσιο Μπαρδαβίλια, τον ήρωα από το Κεραστάρι Αρκαδίας. Να σταθώ προσοχή μπροστά στα δυτικά παράθυρα του σπιτιού, να αφήσω τον εαυτό μου να κοιτάξει ψηλά στον ουρανό του παρελθόντος και να ταξιδέψει κοντά στον συγκεκαλυμμένο άγγελο από το Κεραστάρι Αρκαδίας.

ΑΙΩΝΙΑ ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΤΑ ΧΩΜΑΤΑ ΕΚΕΙΝΑ ΠΟΥ ΑΝΕΘΡΕΨΑΝ ΗΡΩΕΣ ΟΠΩΣ Ο ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΠΑΡΔΑΒΙΛΙΑΣ!

2 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Πεσόντες