Tag Archives: PZL

Το χαμένο αεροδρόμιο της Αμφίκλειας

Το φάντασμα της Αμφίκλειας

Είναι φορές που ο περιβάλλων χώρος δεν σε προδιαθέτει ότι θα μπορούσε το μέρος να έχει φιλοξενήσει αεροδρόμιο- και μάλιστα, στρατιωτικό. Κι όμως, στην Αμφίκλεια υπήρξε ένα σημαδιακά ιστορικό αεροδρόμιο που δημιουργήθηκε γιατί μπορούσε να εκμεταλλευτεί παροχές που έλειπαν από πολλά αεροδρόμια της ΕΒΑ την εποχή του Μεσοπολέμου. Άλλο ένα μέρος όπου κατοικούν πολεμικά φαντάσματα…

Η ευκαιρία που μου δινόταν ήξερα ότι δεν έπρεπε να πάει χαμένη. Ώς γνωστόν και χάρις στον Αρκά, «οι ευκαιρίες είναι σαν τις αμυγδαλές- σπάνια έχεις τρίτη!» Πήρα λοιπόν το αυτοκίνητό μου και κάλυψα τα χιλιόμετρα από την όμορφη Αταλάντη, ως την Αμφίκλεια.

Η Αμφίκλεια είναι μία κωμόπολη της Φθιώτιδας που αποτελεί το διοικητικό κέντρο μιας αγροτικής περιοχής με καπνά, βαμβάκι και σιτηρά. Καμία σχέση με την αεροπορία θα έλεγε κανείς. Όποιος έχει πάει στην Αμφίκλεια, είναι λογικό να αναρωτηθεί πώς γίνεται, αυτή η κωμόπολη να έχει αεροδρόμιο, και μάλιστα, στρατιωτικό. Είναι σε υψόμετρο, μέσα στα βουνά, δίπλα στο χιονοδρομικό του Παρνασσού, σε ένα αφιλόξενο, γενικά, περιβάλλον. Η εγγύτητα όμως, των αγρών στον κομβικό σιδηροδρομικό σταθμό της Αμφίκλειας ήταν σημαντικός παράγοντας για να μεταμορφωθούν σε πεδίο αποπροσγείωσης πολεμικών αεροσκαφών…

Οι χάρτες με είχαν αποπροσανατολίσει. Νόμιζα πως ήξερα πού θα έβρισκα το αεροδρόμιο. Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι υπήρχε πολεοδομικό σχέδιο που να προέβλεπε δρόμους εντελώς ευθύγραμμους και σε γωνία 45 μοιρών μεταξύ τους όπως οι εικονιζόμενοι.

amfiklia_wrongΓελάστηκα και το κατάλαβα μόλις έφτασα να οδηγώ στον δρόμο αυτόν, βλέποντας την ανηφόρα! Ο μισός μου εαυτός τσακωνόταν με τον άλλο μισό. Ο καθένας τους προσπαθούσε να επιρρίψει ευθύνες στον άλλο μισό που είχα αποπροσανατολιστεί τόσο…

«Είναι δυνατόν ρε, μετά από τόσα χρόνια να υπάρχει ακόμη ο διάδρομος;»

«Βοηθητικό αεροδρόμιο και θα είχε και τσιμεντένιους διαδρόμους; Πού νομίζεις ότι είσαι; Στην Ελευσίνα ή στο Φάληρο;»
«Πιο κοντά στην πόλη δεν μπορούσες να το ‘ανακαλύψεις’; Στην κεντρική πλατεία ίσως;»

Ήμουν όμως ήδη εδώ. Δεν μπορούσα να φύγω άπραγος. Στα 100 μέτρα το αστυνομικό τμήμα. Πού θα βρω καλύτερη πηγή πληροφοριών; Διάβηκα την είσοδο του Α.Τ. Αμφίκλειας. Άρβυλα μπεζ, παντελόνι παραλλαγής ερήμου, γαλάζιο μπλουζάκι της Φρουράς και καπέλο ζούγκλας, επίσης σε χρώματα παραλλαγής ερήμου. Οι αστυνομικοί ήταν προφανές ότι δεν περίμεναν κανέναν επισκέπτη μέρα μεσημέρι. Παρ’ όλα αυτά ήταν πολύ φιλικοί και πρόθυμοι να με βοηθήσουν- ίσως βοηθούσε και η εμφάνιση…

«Κομάντο δεν είναι κανείς μας από δω. Αυτό που ξέρω γενικά, απ’ όσα έχω ακούσει από ντόπιους παλιούς, είναι ότι το αεροδρόμιο ήταν κάτω από τον σταθμό του τραίνου. » μου είπε ο ανθυπαστυνόμος αξιωματικός υπηρεσίας «πήγαινε απέναντι, στον κύριο που έχει το καφενείο και ζήτα του οδηγίες. Αυτός θα ξέρει ακριβώς να σου πει. Αν και, μη νομίζεις, όλο χωράφια είναι. Δεν υπάρχει κάτι πλέον!»

Τους ευχαρίστησα, χαιρέτησα και πήγα απέναντι όπως μου είπαν. Και όντως ο κύριος, έχοντας για τα καλά συμπληρωμένες τις 6 δεκαετίες ζωής, με κατηύθυνε με ακρίβεια LGB (Laser Guided Bomb για τους αμύητους) στον χώρο που δέσποζε το αεροδρόμιο της Αμφίκλειας.

«Περνώντας τις γραμμές του τραίνου, θα κάνεις αριστερά στον χωματόδρομο. Εκεί, όλη η έκταση ήταν το αεροδρόμιο.»

Ευχαρίστησα τη ρυτιδιασμένη φυσιογνωμία που είχα απέναντί μου και ξεκίνησα πάλι. Έχασα δυο φορές τον χωματόδρομο που μου είχε υποδείξει. Τον βρήκα τελικά και τον ακολούθησα. Βγήκα σε ένα τολλ που έχει εδώ και χρόνια μεταμορφωθεί σε αγροταποθήκη.

Ο χώρος που υπήρχε κάποτε το αεροδρόμιο. Στο βάθος, στο βουνό, η Αμφίκλεια

Ο χώρος που υπήρχε κάποτε το αεροδρόμιο, με τον σιδηροδρομικό σταθμό δίπλα. Στο βάθος, στο βουνό, η Αμφίκλεια

Σταμάτησα εκεί γιατί είδα κι ένα μνημείο εκεί ανεγηρμένο. Θεωρώντας ότι αφορά ιπτάμενους, πήγα να το δω. Περιποιημένος χώρος, μία μικρούλα έκταση, όχι παραπάνω από 8×8 τετραγωνικά μέτρα δείχνει από μακριά ότι οι ντόπιοι τον έχουν σεβαστεί. Η ιστορία του όμως είναι εντελώς διαφορετική. Αξίζει να σας τη μεταφέρω, όχι όμως τώρα.

Προχώρησα μερικές δεκάδες μέτρα πιο δυτικά. Στάθηκα ακίνητος και κοίταξα γύρω μου. Σηκώθηκε άνεμος. Βόρειος ήταν θαρρώ. Άφησα τη δροσερή του αίσθηση να στροβιλιστεί στο πρόσωπό μου. Έκλεισα τα μάτια και προσπάθησα να αφουγκραστώ τον χώρο, να ταξιδέψω πίσω στον χρόνο…

Το αεροδρόμιο της Αμφίκλειας ήταν ένα βοηθητικό αεροδρόμιο ενταγμένο σε ένα δίκτυο 25 βοηθητικών αεροδρομίων όπως ακριβώς κι εκείνο της Βασιλικής. Κατασκευάστηκε λίγο πριν λήξει η περίοδος του Μεσοπολέμου κι ενώ όλοι διέβλεπαν τα τύμπανα του πολέμου να ηχούν ακόμη μία φορά στη γηραιά ήπειρο. Τα προβλήματα των βοηθητικών αεροδρομίων της ΕΒΑ ήταν πολλά και οι ελλείψεις που αντιμετώπιζαν, ενίοτε σοβαρές. Πολλά δεν είχαν τρόπους επικοινωνίας με άλλα αεροδρόμια ή το εθνικό κέντρο αεράμυνας, σε άλλα το οδικό δίκτυο ανύπαρκτο και σχεδόν σε όλα δεν υπήρχε αντιαεροπορική προστασία. Το συγκεκριμένο αεροδρόμιο, είχε το πλεονέκτημα της γειτνίασης με το σιδηροδρομικό δίκτυο και τον σταθμό του τραίνου. Με το τραίνο θα μπορούσαν να αναχωρήσουν με μεγαλύτερη ταχύτητα και τάξη, σε περίπτωση που καλούνταν να υποχωρήσουν προς νότο. Μέχρι να γίνει αυτό, θα μπορούσαν να εφοδιάζονται, να επανεξοπλίζονται και να στέλνουν τραυματίες στα μετώπισθεν με καλύτερο συντονισμό χάρις σε αυτό το μέσο μεταφοράς σταθερής τροχιάς. Επίσης, το γεγονός ότι η τοποθεσία περιβάλλονταν από βουνά, παρείχε έναν βαθμό κάλυψης από εχθρικές αεροπορικές προσβολές. Το γεγονός δε, ότι η Αμφίκλεια δεν είναι άμεσα στον παραλιακό άξονα προέλασης προς την πρωτεύουσα, ήταν ένας ακόμη παράγοντας που έκανε τον χώρο ελκυστικό για τη δημιουργία ενός βοηθητικού αεροδρομίου.

amfiklia_1

εκτίμηση χωροθέτησης αεροδρομίου Αμφίκλειας

Με την έναρξη των εχθροπραξιών με τη φασιστική Ιταλία, όλες οι Μοίρες Δίωξης μεταφέρθηκαν βόρεια, πιο κοντά στο μέτωπο. Το αεροδρόμιο της Αμφίκλειας σε αυτή τη φάση, είδε περιορισμένη χρήση. Με τη συνδρομή της ναζιστικής Γερμανίας, μετά την αερομαχία των Τρικάλων, το αεροδρόμιο της Βασιλικής κατέστη επισφαλές, τα απομεινάρια της αεροπορίας Δίωξης μεταφέρθηκαν με εντολή του Εμμ. Κελαϊδή, από όλα τα αεροδρόμια στα οποία ήταν διασκορπισμένα ανά την επικράτεια, στην Αμφίκλεια. Επρόκειτο για συνολικά 22 αεροσκάφη,  των τεσσάρων Μοιρών Δίωξης, μεταξύ αυτών δύο Bloch MB.151 και ένα Avia 534! Τα αεροσκάφη βομβαρδισμού είχαν μεταφερθεί ήδη στην Τανάγρα και η ηγεσία της Αεροπορίας επέμενε να μεταφερθούν εκεί και τα υπόλοιπα αεροσκάφη δίωξης. Ο Αντισμήναρχος Κελαϊδής, συνοδευόμενος από τον Σμηναγό Κέλλα, πήγαν στην Αθήνα προκειμένου να αποδείξουν στην ανωτάτη διοίκηση ότι για όσο μπορούσαν ακόμη να επιχειρούν τα καταδιωκτικά, έπρεπε να επιχειρούν από την Αμφίκλεια ή το Άργος και να μην πάνε στην Τανάγρα. Στην Αμφίκλεια γράφτηκε το τέλος για το αεροπορικό υλικό της 21ης ΜΔ καθώς από αεροπορικό βομβαρδισμό καταστράφηκαν στο έδαφος, 8 από τα 9 εναπομείναντα Gladiator της Μοίρας. Εκεί γράφτηκε και το ουσιαστικό τέλος των PZL Ρ.24 για την ΕΒΑ καθώς πάλι από αεροπορικό βομβαρδισμό καταστράφηκαν στο αεροδρόμιο της Αμφίκλειας όλα εκτός από 4 τα οποία μεταφέρθηκαν στο Άργος. Τελικά, το προσωπικό που είχε βρεθεί στην Αμφίκλεια, αναχώρησε από το αεροδρόμιο, όχι όμως για την Τανάγρα αλλά για το Άργος και την Κρήτη. Λόγω της σύγχυσης που επικράτησε, κατά την αποχώρηση του προσωπικού νοτιότερα, δεν καταστράφηκε όλο το εμπιστευτικό υλικό των Μοιρών, όπως προέβλεπε ρητώς η διαταγή που είχε εκδοθεί…

Ο άνεμος είχε αλλάξει και τον είχα πλέον στην πλάτη όταν άνοιξα τα μάτια. Κι όμως, αυτό που είχα μπροστά μου, δεν υπήρχε πιο πριν. Ή μάλλον, υπήρχε αλλά εγώ δεν το έβλεπα. Στο χωράφι που είχα μπροστά μου, φαινόταν καθαρά ένας διάδρομος προσγείωσης!

2013-09-11 15.33.07Άρχισαν πάλι, τα δύο μισά του εαυτού μου να τσακώνονται μεταξύ τους. Ο ένας έβλεπε φαντάσματα, ο άλλος έβλεπε μπελάδες. Και κάπου εκεί στους δρόμους που διασταυρώνονται ο νους με τη φαντασία και το όνειρο, μπορούσα να δω το τελευταίο Gladiator να ετοιμάζεται για απογείωση. Ακριβώς μπροστά μου. Ο άνεμος ιδανικός, ο Bristol Mercury να βουίζει και να οδηγεί το ακούραστο διπλάνο πάνω από το κεφάλι μου και προς το απέραντο γαλάζιο του ουρανού της Ελευθερίας. Το ακολουθούν τα τέσσερα τελευταία PZL, σε μια όμορφη γραμμή, τέλεια αποστασιοποιημένα το ένα από το άλλο, σαν τις χάντρες ενός κεχριμπαρένιου κομπολογιού. Τα χαιρετώ στρατιωτικά και τα αφήνω να γυρίσουν στην Ιστορία. Ξέρω όμως ότι ενώ γυρνούν στην Ιστορία, εκεί όπου ανήκουν, σε αντίθεση με το αεροδρόμιο, δε θα χαθούν στη λήθη.

2013-09-11 15.30.12

15 Σχόλια

Filed under Αεροπορία

Το χαμένο αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων…

Έχεις δύο επιλογές για να πας από Αθήνα, Ιωάννινα. Από κάτω, που είναι και το πλέον σύνηθες, ή από πάνω. Από πάνω, θα περάσεις από διάφορες θεσσαλικές πόλεις και κωμοπόλεις. Η μία από αυτές, λίγο πριν την Καλαμπάκα, πάνω στην Εθνική οδό, είναι η Βασιλική Τρικάλων…

Σας έχω πει για τη Βασιλική. Έχει μείνει γνωστή για την αερομαχία των Τρικάλων– το κύκνειο άσμα των PZL Ρ.24 στην ΕΒΑ. Επιστρέφοντας από Γιάννενα είχα πει σε τουλάχιστον δύο διαδρομές ότι πρέπει να σταματήσω και να μάθω πού είναι το αεροδρόμιο της Βασιλικής. Είχα πάρει τηλέφωνο στο δημαρχείο, είχα ρωτήσει, κανείς δεν ήξερε να μου πει με σιγουριά πού ήταν το αεροδρόμιο απ’ όπου απογειώθηκαν υπό συντριπτικά μειονεκτική θέση τα 12 τελευταία καταδιωκτικά της ΕΒΑ. Βρέθηκα λοιπόν πρόσφατα στη Βασιλική Τρικάλων, καθημερινή και πριν το μεσημέρι και δεν μπορούσα να αφήσω την ευκαιρία να περάσει ανεκμετάλλευτη.

Σταμάτησα το αυτοκίνητό μου λίγο πριν το δημαρχείο και στην πλατεία του χωριού, προς μεγάλη μου έκπληξη είδα μία αναθυμητική στήλη, αφιερωμένη σε 24 γενναίους Έλληνες. Μπήκα στο δημαρχείο. Μπεζ άρβυλα, παραλλαγή ερήμου, γαλάζιο μπλουζάκι της Φρουράς και καπέλο ζούγκλας πάλι σε τόνους παραλλαγής ερήμου. Με μία ημι-στρατιωτική κίνηση έβγαλα το καπέλο. Μία κυριούλα που περίμενε τη σειρά της να εξυπηρετηθεί από την κοπέλα πίσω απ’ το γραφείο, σάστισε. Παρέμεινα ακίνητος και αμίλητος. Πέρασαν μερικά δευτερόλεπτα μέχρι να μιλήσει κάποιος.

«Τι θα θέλατε;» ρώτησε μια κυρία μεγαλύτερης ηλικίας, προφανώς εν είδη προϊσταμένης.

«Καλό σας μεσημέρι» αποκρίθηκα. «Θέλω μερικές πληροφορίες και θα ήθελα να μου υποδείξετε σε ποιο καφενείο μπορώ να βρω γέροντες άνω των 75 ετών.»

«Τέτοια ώρα νεαρέ μου, έχουν πάει όλοι οι γέροντες άνω των 75 για τον μεσημεριανό τους ύπνο. Τι ψάχνετε όμως;»

«Θέλω κάποιος που να ξέρει, να μου δείξει στον χάρτη πού ήταν το αεροδρόμιο της Βασιλικής»

«Είχε πάρει και κάποιος κύριος τηλέφωνο πρόσφατα και αναζητούσε το αεροδρόμιο.»

«Μάλλον εγώ θα ήμουν»

«Τι να σας πω τώρα… Α, να! Για πηγαίν’ τε μέχρι εκείνη την αυλή που κάθεται ο δήμαρχος. Εκείνος θα μπορεί να σας πει!» και γυρίζοντας προς την κατεύθυνση εκείνης της αυλής φωνάζει «Δήμαρχε! Ο κύριος ρωτάει για το αεροδρόμιο!»

«Σας ευχαριστώ πολύ! Καλό σας μεσημέρι!» της είπα και με χαιρέτησε κάπως βιαστικά πριν πάει ξανά στο δημαρχείο. Ο δήμαρχος, ένας κύριος όχι πάνω από 75 όπως είχα ζητήσει αρχικά, αποδείχθηκε πως ήταν ο πρώην δήμαρχος της Βασιλικής. Άνθρωπος διαβασμένος και αρκετά ενήμερος παρά το ότι είχε αποτραβηχτεί πλέον από την ενεργό πολιτική δράση. «Από πού είστε;» ήταν η πρώτη του ερώτηση. «Από την Κρήτη» ήταν η απάντηση στην ερώτησή του, κι ας γνώριζα ότι δεν εννοούσε αυτό. «Τι ψάχνετε ακριβώς;» ήταν η επόμενη ερώτηση, σε κάπως πιο καχύποπτο ύφος. «Ψάχνω το χαμένο αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων. Να μου δείξει κάποιος πού ήταν πάνω στον χάρτη.» «Με τι είστε εδώ; Με αυτοκίνητο;» του γνέφω καταφατικά. «Πάμε!» μου λέει. Άλλο που δεν ήθελα…

Στη σύντομη διαδρομή μέσα από τους αγροτικούς χωματόδρομους μου έλεγε όσα ήξερε λες και χρειαζόταν να με πείσει για κάτι «Από το αεροδρόμιο αυτό που λέτε, απογειώθηκαν τα αεροπλάνα που είχαμε- τώρα τι σακαράκες είχαμε τότε- για να αναχαιτίσουν τους Γερμανούς. Στην αερομαχία που ακολούθησε σκοτώθηκε ο- να δεις πώς τον έλεγαν- ο Κέλλας. Όχι! Ο Μόκκας. Ο Μόκκας σκοτώθηκε. Ο Κέλλας έπεσε από το αεροπλάνο από τα σαράντα μέτρα αλλά το αλεξίπτωτο δεν άνοιξε και παρ’ όλα αυτά σώθηκε και πήγε και πολέμησε και στη Βόρειο Αφρική.»

Τον άφηνα να μιλάει. Διέκοπτε πού και πού την αφήγησή του για να με κατευθύνει. Αριστερά εδώ… Μετά τις γραμμές αριστερά… από τον δρόμο αυτόν θα πάμε δεξιά… και πάει λέγοντας…

«Ο πατέρας μου» μου λέει, «έκανε πολλή παρέα με τους πιλότους μας εδώ. Ήταν ο παπάς του χωριού και τους συμπαραστεκόταν στις δύσκολες ώρες του πολέμου. Γιατί δεν ήταν εύκολα, να ξέρεις.» Τι εύκολα; Πώς να ήταν εύκολα; Πόλεμος ήταν. Το λέει και η ίδια η ετυμολογία της λέξης…

Περάσαμε κάποια σκουριασμένα αλλά ακόμα λειτουργικά, αντλιοστάσια. «Εδώ λίγο πιο κάτω, μετά τα δέντρα, θα το δείτε!» Πλάκα μου κάνει, σκεφτόμουν από μέσα μου. Σα να διάβασε τη σκέψη μου, μου είπε «Βέβαια, δεν υπάρχει κάτι που να φαίνεται πλέον ότι ήταν αεροδρόμιο» Αμ έτσι πες μου… Καλά δεν μπορούσα να βρω κάτι από τους χάρτες της Google…

«Εδώ είμαστε. Από δω έχετε καλή εικόνα του αεροδρομίου. Να κατεβούμε;»

Θα μπορούσε να με είχε πάει οπουδήποτε. Να με πάει σε κάποιο χωράφι όπου να’ ταν, να μου δείξει ένα οποιοδήποτε χωράφι, να μου πουλήσει παραμύθι και να με ξεφορτωθεί. Εφ’ όσον όμως είχε ήδη μπει στον κόπο, χωρίς να του έχω ζητήσει ή τάξει κάτι, γιατί να το κάνει; Κυρίως όμως, ανεξάρτητα από τον δήμαρχο, εγώ ο ίδιος, μέσα μου ένιωθα, χωρίς να μπορώ να το εξηγήσω, ότι ήμασταν στο σωστό μέρος.

χαρτης_βασιλικης_2

χαρτης_βασιλικης_1

Αριστερά, δεξιά, όπου κοιτούσες, παντού χωράφια. Κυρίως καπνά. Νομίζω βιρτζίνια, όχι ότι έχει σημασία όμως. Από τα χωράφια αυτά απογειώνονταν οι μαχητές των αιθέρων κατά τις τελευταίες εβδομάδες του ελληνο-ιταλικού πολέμου και την απαρχή της γερμανικής εισβολής.

2013-09-10Ο διάδρομος, έτσι όπως τον υπολόγισα πρόχειρα πρέπει να ήταν ο 32±2/14±2 (δεν μπορούσα να έχω καλύτερη ακρίβεια) και το πεδίο προσγειώσεως εκτεινόταν από τα περίχωρα της Βασιλικής ως το Μεγάλο Κεφαλόβρυσο. Τα τετραγωνισμένα χωράφια, δίνουν μια ιδέα του πώς θα ήταν τότε ο διάδρομος προσγείωσης. Πραγματικά δύσκολες συνθήκες πολέμου…

2013-09-10 13.46.16Το αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων ήταν ένα από 25 βοηθητικά αεροδρόμια εμπιστευτικού δικτύου που κατασκευάστηκαν παράλληλα με εφτά κύρια και άλλα 22 βοηθητικά, στο λυκόφως του μεσοπολέμου. Παρά τα πολλά προβλήματα που διέκριναν τη βιαστική κατασκευή τους όπως έλλειψη τηλεφωνικής σύνδεσης, επαρκούς οδοποιίας, απαλλοτρίωσης γης, ισοπέδωση εδάφους σε ορισμένα, το αεροδρόμιο της Βασιλικής αποτέλεσε σημαντική βάση αναχαίτισης καθώς ήταν σχετικά κοντά στην κατοικημένη περιοχή της Βασιλικής και τόσο η πρόσβαση όσο και η τηλεφωνική σύνδεση ήταν σχετικά απλές υποθέσεις. Ήταν όμως μακριά από τα υπόλοιπα κέντρα διοικήσεως της Αεροπορίας.

2013-09-10 13.44.55Και κάπου εκεί, ακροβατώντας μεταξύ εικόνας και ανάμνησης, πραγματικού και ονείρου, νομίζω ότι μπορώ να ακούσω τον ήχο των Gnome Rhone των ΜΒ.151. Και μπορώ να τα δω να απογειώνονται. Και να ακολουθούνται από δύο Gladiator.

Πάνω από το σιλό και τα καλώδια ηλεκτροδότησης βλέπω να περνούν άλλα δύο PZL. Κατεύθυνση προς Καλαμπάκα και το εναέριο καθήκον.

2013-09-10 13.55.09«Σε εκείνα τα δέντρα στο βάθος ήταν που έπεσε ο Κέλλας και όλοι νόμιζαν ότι σκοτώθηκε. Αλλά εκείνος, το απόγευμα γύρισε στη Μοίρα του. Ήταν ο Μοίραρχος ο Κέλλας.» μου διακόπτει το όνειρο ο δήμαρχος.

2013-09-10 13.45.01

Κάπου εκεί δε χρειαζόμουν κάτι άλλο. Μπήκαμε ξανά στο αυτοκίνητο και γυρίσαμε στη Βασιλική όπου ο δήμαρχος πολύ εγκάρδια, προσέφερε να με κεράσει ένα ντόπιο τσίπουρο. Αρνήθηκα ευγενικά καθώς έπρεπε οπωσδήποτε να γυρίσω στην Αθήνα. Υποσχέθηκα στον Κουτρουμπά και τον Μόκκα ότι θα επέστρεφα μόνος μου, με περισσότερο χρόνο στη διάθεσή μου. Είχα κάνει ένα ταξίδι, όχι μόνο στον χώρο από Αθήνα ως τη Βασιλική αλλά και στον χρόνο, από το σήμερα και τον 21ο αιώνα, στο χθες, το ιστορικό χθες του 1940-41. Λυπήθηκα που δεν υπήρχε κανένα σημάδι του αεροδρομίου και που άλλο ένα κομμάτι της αεροπορικής ιστορίας της πατρίδας μας συντροφεύει τη λήθη. Ευελπιστούσα να έχω καλύτερη τύχη στην Αμφίκλεια…

6 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Ιστορικά Αεροσκάφη

3 Ιταλοί πιλότοι… 2 Έλληνες χειριστές…

Ζούμε σε καιρούς δύσκολους που μας θυμίζουν μέρες τις οποίες μόνο από περιγραφές και διηγήσεις γνωρίσανε οι σημερινές γενιές. Ζούμε σε μέρες που αν και δεν λείπουν τα πρότυπα, αδυνατούμε να τα δούμε μέσα στη σήψη του όλου συστήματος. Σαν σήμερα όμως, πριν 71 χρόνια, δύο υπερασπιστές της Πατρίδας, έπεσαν μαχόμενοι για ιδανικά και αξίες που σήμερα αρνούμαστε να δούμε. Διότι πολύ απλά, τα ανθρώπινα όντα που ψηφίσατε και ψηφίσαμε να κυβερνούν, επιλέγουν να τις απεμπολούν!

Σαν σήμερα, 23/2/1941, πάνω από το μέτωπο της Ηπείρου, η Πολεμική μας Αεροπορική οικογένεια, θρήνησε δύο κατάφρακτους ιππείς της εποχής εκείνης από δύο διαφορετικές Μοίρες Δίωξης. Ο ένας, της 23ης Μοίρας, είχε ζέψει το PZL P.24 του, και ο δεύτερος, ένα Gloster Gladiator της 21ης Μοίρας Διώξης.

Τρία Gladiator της 21ης ΜΔ με τους Σμηναγούς Χόνδρο και Σκαλτσογιάννη και τον επισμηνία Χριζόπουλο, σε συνεργασία με πέντε PZL της 22ης ΜΔ και εννιά της 23ης ΜΔ είχαν ως αποστολή τη συνοδεία βομβαρδιστικών Potez 63 στην περιοχή του χωριού Μπούμπεσι. Κατά την αποστολή, εντοπίσθηκαν δύο σμήνη πέντε και εφτά ιταλικών καταδιωκτικών αντίστοιχα, που απείχαν δύο χιλιόμετρα μεταξύ τους.

Ο πρώτος σχηματισμός δεν επιθυμούσε την εμπλοκή με τα ελληνικά μαχητικά. Ο δεύτερος σχηματισμός όμως ενεπλάκη σε αερομαχίά με τα ελληνικά μαχητικά. Κατά την αερομαχία καταρρίφθηκε από τα πυρά των ιταλικών μαχητικών το PZL του υποσμηναγού Σκρουμπέλου Νικόλαου. Φλεγόμενο, κατέπεσε βόρεια της Κλεισούρας με αποτέλεσμα τον θάνατο του χειριστή.

Στην αερομαχία αυτή, κατά την οποία οι Ιταλικές δυνάμεις έχασαν 3 από τα 7 G.50 που ενεπλάκησαν, τραυματίστηκε σοβαρά και ο επισμηνίας Χριζόπουλος Κωνσταντίνος. Παρά την ακατάσχετη αιμορραγία εξ αιτίας των τραυμάτων του, κατάφερε να προσγειώσει αναγκαστικά το Gladiator του. Κατά την προσγείωση όμως, το αεροπλάνο του ανατράπηκε και ανεφλέγη με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο ηρωικός χειριστής. Η πράξη του αυτή, προκάλεσε- δικαίως- αίσθηση σε όλους τους συμπολεμιστές του στις μοίρες δίωξης.

Για τη δράση τους οι χειριστές προήχθησαν στον ανώτερο βαθμό και τιμήθηκαν, ο υποσμηναγός Σκρουμπέλος με το χρυσό αριστείο ανδρείας και ο επισμηνίας Χριζόπουλος με το αργυρό αριστείο ανδρείας- την υψηλότερη πολεμική διάκριση που απονέμεται σε υπαξιωματικούς.

Η ουσία όμως είναι ότι ενεπλάκησαν με τον εχθρό. Ακολούθησαν το δρόμο του καθήκοντος, της αρετής και έπεσαν σε αυτόν. Δεν λιποψύχησαν, δεν λάκισαν. Αν τους ρωτούσε κάποιος, θα απαντούσαν ότι απλά εκτελούσαν εντολές και ότι ο καθένας στη θέση τους το ίδιο θα έκανε. Και αυτό φαίνεται και στη μνεία για την απονομή του χρυσού αριστείου στον Σκρουμπέλο όπου αναφέρεται ότι «(…) Κατά τον πόλεμο του 1940 εως 1941, μετασχών εις πλείστας πολεμικάς αποστολάς και εμπλακείς εις αερομαχίας μετά του εχθρού, επέδειξε εξαιρετικήν τόλμην, ηρωισμόν και υπέροχον πνεύμα αυτοθυσίας, πεσών τελικώς, ηρωικώς μαχόμενος εις το πεδίον της μάχης».

Όλη η οικογένεια της Πολεμικής Αεροπορίας έκανε το καθήκον της συμβάλλοντας στη δημιουργία του Έπους του ’40. Εκείνη τη μέρα όμως, ήταν συγκεκριμένα ο επισμηναγός Σκρουμπελος Νικόλαος και ο αρχισμηνίας Χριζόπουλος Κωνσταντίνος! Είθε να αποτελούν αιώνιο παράδειγμα!

Αθάνατοι!

1 σχόλιο

Filed under Αεροπορία, Πεσόντες

Against all odds… 2/11/1940

Η 21η Μοίρα Δίωξης…

Τι να πει κανείς για τους ήρωες αυτούς; Τι να γράψει κανείς και που να βρει τόσο μελάνι;

Σαν σήμερα, τρεις ιππότες της 21ης ΜΔ έζεψαν τα φτερωτά τους άλογα και απογειώθηκαν για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό. Μελίσσι ο εχθρός, έρχεται με έντονο βουητό. Νιώθει πως τίποτα δεν μπορεί να τον σταματήσει. αυτό όμως το μελίσσι δεν έχει βρεθεί ξανά αντιμέτωπο με αυτόν τον αντίπαλο. Και πολύ γρήγορα και αποτελεσματικά θα μάθει ότι πετάει και πολεμάει παράτολμα και αποφασιστικά ενάντια σε κάθε εισβολέα.

Σαν σήμερα οι υποσμηναγοί Κατσαρός και Σακελλαρίου και ο σμηνίας Παπαδόπουλος, υψώθηκαν στον μουντό ουρανό της Ηπείρου, προκειμένου να αντιμετωπίσουν μία αρμάδα 15 βομβαρδιστικών Ζ.1007bis και ισάριθμων μαχητικών συνοδείας CR.42.

Κι ενώ μπορεί να φαίνονται εντελώς άνισα τα μεγέθη της σύγκρουσης, τα ιταλικά βομβαρδιστικά δεν συνέχισαν την αποστολή τους καθώς ο σχηματισμός τους διασπάστηκε από τα τρία PZL της 21ης ΜΔ.

Βουτάει ο σχηματισμός των τριών PZL σαν άγρυπνα γεράκια πάνω στον σχηματισμό των ιταλικών βομβαρδιστικών. Με το πρώτο πέρασμα που κάνουν, αιφνιδιάζουν τους αντιπάλους τους και γαζώνουν πρώτα τους υψηλής αξίας στόχους. Ένα Ζ.1007bis πέφτει από τα πυρά του Σακελλαρίου και άλλο ένα από τα πυρά του Παπαδόπουλου. Με τον Κατσαρό να παρέχει όση κάλυψη μπορεί από τα πενταπλάσια μαχητικά συνοδείας, ο Σακελλαρίου και ο Παπαδόπουλος συνεχίζουν να σφυροκοπούν τα Cant. Άλλα δύο υποκύπτουν στα πολυβόλα τους- ένα χτυπημένο από τον καθέναν.

Πρέπει όμως να στρέψουν την προσοχή τους στα ιταλικά καταδιωκτικά πλέον. Και τώρα και οι τρεις αντιμετωπίζουν τα, συγκρίσιμων, αλλά ελαφρώς κατώτερων, επιδόσεων CR.42. Μία αναμέτρηση ιπποτών στους αιθέρες της Πίνδου εκτυλίσσεται τώρα. Τα φτερωτά άλογα και των δύο πλευρών πληγώνονται από τα χτυπήματα των αντιπάλων. Ο Παπαδόπουλος κατέρριψε ένα αλλά δεν μπόρεσε αυτή η κατάρριψη να επιβεβαιωθεί. Οι αντίπαλοί του τον πληρώνουν με το ίδιο νόμισμα και στέλνουν αυτόν και το διάτρητο αεροσκάφος του, στο έδαφος. Σε ταχεία διαδοχή ο Σακελλαρίου τιμωρεί ένα από τα CR.42 που ήταν στην ουρά του Παπαδόπουλου και παρατηρώντας τον ποντιζόμενο αντίπαλό του, ξεχάστηκε! Απεμπλέκει και εμπλέκει με τρία άλλα CR.42. Ο Κατσαρός προσπαθεί να τον καλύψει αλλά δεν προλαβαίνει καθώς τα ιταλικά μαχητικά στέλνουν με τη σειρά τους φλεγόμενο, το αεροσκάφος του Σακελλαρίου στο έδαφος. Ο Κατσαρός βάζει εσκεμμένα το PZL του σε περιδίνηση για να ξεφύγει από τα 3 ιταλικά καταδιωκτικά που έβαλλαν εναντίον του ήδη χτυπημένου αεροσκάφους του και καταφέρνει να επανακτήσει τον έλεγχο του μαχητικού του σε πολύ χαμηλό ύψος κι έτσι διαφεύγει. Διεκδικεί κι εκείνος μία κατάρριψη CR.42 η οποία όμως δεν επιβεβαιώνεται. Η διαφορά ύψους είναι πολύ μεγάλη για τα ιταλικά καταδιωκτικά να εμπλακούν ξανά και επιστρέφουν μαζί με τα Ζ.1007 στα προκεχωρημένα αεροδρόμια τους στην Αλβανία.

Ο υποσμηναγός Κατσαρός επέστρεψε στη βάση της 21ης ΜΔ στον Βοεβόδα, ζωντανός αλλά περίλυπος για τους συμπολεμιστές του. Υπερήφανος που είχαν αποτρέψει την ολοκλήρωση του bomb run των Ιταλών αλλά και θυμωμένος με τον εαυτό του που, κατά εκείνον, δεν μπόρεσε να σώσει τους συντρόφους του. Ενάντια σε τέτοιες δυνάμεις, οι χαλύβδινοι αυτοί ήρωες, πάλευαν για την τελειότητα και την επίτευξη των πάντων. Όπως θα έλεγε αργότερα, δύο μέρες μετά πήρε την εκδίκησή του, καταρρίπτοντας ο ίδιος δύο Z.1007bis.

Ο υποσμηναγός Σακελλαρίου Ιωάννης και ο σμηνίας Παπαδόπουλος Χρήστος, αντιμετώπισαν με ευσυνειδησία τον, όπως αποδείχθηκε μονάχα αριθμητικά, υπέρτερο αντίπαλο, και πάλεψαν υπό τρομακτικά δυσμενείς συνθήκες που θα έκαναν πολλούς σύγχρονούς μας να λακίσουν. Είναι οι πρώτοι πεσόντες των PZL P.24 της Ελληνο-ιταλικής σύγκρουσης στον Β΄ΠΠ οι οποίοι και προήχθησαν μετά θάνατον σε σμηναγό και επισμηνία αντίστοιχα.

Το βράδυ της 2ας Νοεμβρίου κατά τη βραδινή αναφορά της 21ης ΜΔ στο προσκλητήριο φέρεται να ειπώθηκε…

-ΥΠΟΣΜΗΝΑΓΟΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ!

-ΕΠΕΣΕ ΥΠΕΡ ΠΑΤΡΙΔΟΣ!

-ΣΜΗΝΙΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ!

-ΕΠΕΣΕ ΥΠΕΡ ΠΑΤΡΙΔΟΣ!

ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΕΜΑΣ ΟΜΩΣ ΕΙΝΑΙ, ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΟΥΝ, ΑΘΑΝΑΤΟΙ!

1 σχόλιο

Filed under Αεροπορία, Πεσόντες

Πολωνικοί Γλάροι ή Ελληνικά Γεράκια; Το PZL P.24 στο έπος του ’40…

Στον παγωμένο ουρανό της Μακεδονίας, ο νεαρός ανθυποσμηναγός της 22ης Μοίρας Δίωξης, βλέπει τον στόχο του να μεγαλώνει μπροστά κι αριστερά του καθώς τον πλησιάζει. Σαν γεράκι που καρτερικά περιμένει την κατάλληλη στιγμή να χτυπήσει. Αυξάνει τον ρυθμό με τον οποίο στρίβει και αυξάνει λίγο και τον βαθμό βύθισης. Το πλήρωμα του ιταλικού βομβαρδιστικού ξεκινά τη μολυβένια βροχή κι ο ανθυποσμηναγός απαντά με τα δικά του πολυβόλα. Σημαδεύει λίγο πιο μπροστά από τον στόχο του και οι βολίδες του χτυπούν στη ρίζα της αριστερής πτέρυγας και στον κινητήρα. Σαν μεταλλικά νύχια αρπακτικού πουλιού, βυθίζονται στη σάρκα του μεταλλικού θηρίου. Πυκνός μαύρος καπνός σαν ένας χαμηλά ιπτάμενος κομήτης βγαίνει από τον κινητήρα του Ιταλού εισβολέα. Το κορμί του ανθυποσμηναγού έχει γίνει ένας ποταμός αδρεναλίνης. Πιέζει ξανά με τον δείκτη του τη σκανδάλη. Το καταδιωκτικό του τραντάζεται από τα τέσσερα πολυβόλα που ζωντανεύουν. Τώρα είναι η στιγμή του. Τώρα…

Οι ρίζες του PZL Ρ.24 βρίσκονται στα μέσα του 1929, όταν ένας νεαρός σχεδιαστής, ο Zygmunt Pulawski, σχεδίασε ένα ολομεταλλικό μονοπλάνο. Την εποχή εκείνη, οι περισσότερες αεροπορίες, ακόμη κι εκείνες που σήμερα θεωρούνται προχωρημένες, χρησιμοποιούσαν διπλάνα. Έτσι, το νεοεμφανισθέν P.1 του άσημου για τα παγκόσμια δεδομένα, εργοστασίου της Βαρσοβίας, ήταν μία μικρή επανάσταση. Το υψηλοπτέρυγο μαχητικό είχε μία νέα είδους πτέρυγα η οποία, αρχικά ονομάστηκε πτέρυγα Pulawski. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, είχε λάβει παγκόσμια αναγνώριση και λόγω του ιδιαίτερου σχήματός της που θύμιζε γλάρο, ονομάστηκε gull wing. Η διαμόρφωση αυτή έδινε στον χειριστή εξαιρετική ορατότητα στο εμπρόσθιο τόξο του αεροπλάνου.

Το σχέδιο προκάλεσε παγκόσμιο ενδιαφέρον και για έναν ακόμη λόγο. Η Πολωνία δεν ήταν εμφανώς σε κανένα από τα μπλοκ των τότε υπερδυνάμεων. Έτσι, κράτη και αεροπορίες που ήθελαν ένα μαχητικό χωρίς να πρέπει να δώσουν γαία και ύδωρ σε κάποιον από τους μεγάλους πατρόνες, μπορούσαν να στραφούν στην Πολωνία η οποία είχε να προσφέρει ένα πρώτης τάξης καταδιωκτικό χωρίς διπλωματική δέσμευση. Όταν χρόνια μετά, ο Τίτο μιλούσε για τον τρίτο δρόμο προς τον Σοσιαλισμό, δεν ανακάλυπτε ξανά τον τροχό!

Το πρώτο μοντέλο παραγωγής, το Ρ.11, πέταξε τον Αύγουστο του 1931. Το Ρ.11α από το οποίο η Πολωνική αεροπορία παρήγγειλε 30 τεμάχια, ήταν ίδιο με το Ρ.7 (που είχε παραχθεί σε 150 κομμάτια για την Πολωνική Αεροπορία) με τη διαφορά ότι φορούσε κινητήρα Bristol Mercury IV S2, ο οποίος κατασκευαζόταν κατόπιν αδείας, στην Πολωνία.

Το Ρ.24 σχεδιάστηκε με βάση την τελευταία έκδοση του Ρ.11, ώστε να προκύψει ένα μαχητικό για εξαγωγή σε τρίτους. Η άδεια παραγωγής του κινητήρα της Bristol δεν επέτρεπε εξαγωγή κι έτσι η γαλλική Gnome Rhone πρότεινε να φορέσουν τα πολωνικά μαχητικά, τον δικό της- ισχυρότερο- κινητήρα. Όταν πρωτοπέταξε το 1934, το Ρ.24 ήταν το πιο εξελιγμένο σχέδιο στον κόσμο, έχοντας στο ενεργητικό του και το ρεκόρ ταχύτητας για μαχητικά με κινητήρα αστεροειδούς διάταξης. Η ειρωνεία είναι ότι καθώς η Πολωνική Αεροπορία είχε εναποθέσει τις ελπίδες της στο υπό ανάπτυξη ακόμη Ρ.50, ο πόλεμος τη βρήκε με έναν κορμό από μαχητικά κατώτερα αυτών που η PZL είχε εξάγει!

Τα οικονομικά της χώρας μας δεν ήταν και ποτέ σε ιδιαίτερα καλή κατάσταση. Αυτό συνέτεινε με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο να προμηθευτεί η ΠΑ το μαχητικό που ήταν η δεύτερη επιλογή της. Όταν λοιπόν, η πρώτη επιλογή της επιτροπής της Αεροπορίας που αξιολογούσε τις υποψηφιότητες, ήταν το Gloster Gladiator, δημιουργήθηκε αμέσως ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα- Οι Βρετανοί θέλανε μετρητά. Και μάλιστα, λίρες Αγγλίας. Αυτές οι πολυτέλειες, απλά δεν υπήρχαν! Το PZL είχε έρθει δεύτερο- αλλά όχι και καταϊδρωμένο- στην αξιολόγηση. Οι Πολωνοί όμως μπορούσαν και χωρίς σκληρό συνάλλαγμα. Όπως αποδείχθηκε, μπορούσαν και χωρίς μετρητά! Κι έτσι έκλεισε η συμφωνία. Γιατί τα 36 αεροσκάφη, κόστους 4,3 εκατομμυρίων δραχμών το καθένα, πληρώθηκαν με την αντίστοιχη ποσότητα σε καπνά!

Η ΠΑ παρήγγειλε 36 καταδιωκτικά, από τα οποία τα 5 ήταν Ρ.24Α, 7 Ρ.24F και 24 Ρ.24G. Οι βελτιώσεις που ζήτησε η ελληνική πλευρά επί των αεροσκαφών ήταν κατά κύριο λόγο νέο κάλυμμα στον κινητήρα Gnome Rhone, spinner στην έλικα, αύξηση των καυσίμων και τροποποιήσεις στα συστήματα λίπανσης του κινητήρα. Οι τροποποιήσεις αυτές έφεραν όλα τα μοντέλα στο ίδιο επίπεδο, οπότε δεν υπήρχαν και εξωτερικά εμφανείς διαφορές, με εξαίρεση τη σύνθεση του οπλισμού

Η ΠΑ προμηθεύτηκε μεταξύ 1937 και 1938 και τα 36 τεμάχια που είχε παραγγείλει. Τα PZL έλαβαν τους χαρακτηριστικούς σειριακούς αριθμούς από Δ101 ως και Δ136 και μοιράστηκαν ισόποσα σε τέσσερις Μοίρες Διώξεως- την 21η, την 22η, την 23η και την 24η. Της 24ης ΜΔ τα PZL μοιράστηκαν στις άλλες τρεις μοίρες όταν παραλήφθηκαν τα ΜΒ.151 από τη γαλλική Bloch. Το ίδιο έγινε και, μετά την έναρξη των επιχειρήσεων, στις 24/11 με τα PZL της 21ης ΜΔ που επανεξοπλίστηκε με τα Gladiator της Βρετανικής βοήθειας.

Το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου 1940 βρήκε την Πολεμική Αεροπορία ήδη με έναν πεσόντα χειριστή PZL από θανατηφόρο ατύχημα στις  8 Μαΐου 1939. Από τα 35 εναπομείναντα PZL μόνο 24 ήταν σε μάχιμη κατάσταση. Η εμπλοκή των Ρ.24 ξεκίνησε άμεσα με τη ραχοκοκκαλιά της ελληνικής εναέριας ασπίδας να σημειώνει τις πρώτες της καταρρίψεις την 1η Νοεμβρίου, όταν η 21η ΜΔ κατέρριψε ένα Ζ.1007bis της 107 Gruppo. Την επόμενη μέρα σημειώνεται η πρώτη μεγάλη αερομαχία της Θεσσαλονίκης κατά την οποία ο Μαρίνος Μητραλέξης εμβολίζει ένα Ζ.1007bis και συνολικά τα ελληνικά PZL της 22ης ΜΔ καταρρίπτουν επιβεβαιωμένα 6 ιταλικά και διεκδικούν και άλλες έξι μη επιβεβαιωμένες καταρρίψεις.

Την ίδια μέρα στην περιοχή των Ιωαννίνων, 3 PZL της 21ης ΜΔ, απογειώθηκαν να αντιμετωπίσουν 15 ιταλικά βομβαρδιστικά και τα μαχητικά συνοδείας. Οι τρεις χειριστές, Σακελλαρίου, Κατσαρός και Παπαδόπουλος, κατέρριψαν 3 CR.42 και Ζ.1007bis. Ο Σμηναγός Σακελλαρίου και ο επισμηνίας Παπαδόπουλος, έπεσαν ηρωικά μαχόμενοι τον εισβολέα και αποτελούν τους πρώτους πεσόντες PZL του Ελληνοϊταλικού πολέμου.

Η επόμενη μέρα βρίσκει την 22η ΜΔ ξανά στο μάτι του κυκλώνα των επιχειρήσεων και τα PZL της να επιτυγχάνουν άλλες τρεις καταρρίψεις στην περιοχή της Θεσσαλονίκης. Στις 4 Νοεμβρίου, ο Ιωάννης Κατσαρός της 21ης ΜΔ καταρρίπτει άλλα δύο Ζ.1007bis στην περιοχή της Θεσσαλίας.

Δέκα μέρες αργότερα, η 160 Gruppo, αποκτά ένα… νεκροταφείο στην περιοχή της Κορυτσάς καθώς 8 CR.42 καταρρίπτονται από τα Ρ.24 της 22ης και της 23ης ΜΔ. Το πλήγμα στο ηθικό της Reggia Aeronautica είναι πολύ σημαντικό γιατί δεν περίμεναν τόσο σθεναρή αντίσταση από μια αεροπορία που, στα χαρτιά τουλάχιστον, εμφανιζόταν ασθενική. Στις 15 του ίδιου μήνα, ο Παναγιώτης Αργυρόπουλος καταρρίπτει τη μοναδική απώλεια της ημέρας, ένα S79.

Στις 18 Νοεμβρίου, οι 12 επιβεβαιωμένες καταρρίψεις των ελληνικών PZL έρχονται να χρυσώσουν το χάπι της απώλειας άλλων δύο χειριστών καταδιωκτικών PZL, του Γρηγορίου Βαλκανά και του Κωνσταντίνου Γιαννικώστα, σε αποστολή πάνω από την Αλβανία. Ο Γιαννικώστας ανήκε στη μοίρα του Μητραλέξη, ο δε, Βαλκανάς, χειριστής της 23ης ΜΔ θυσιάστηκε μιμούμενος τον Μητραλέξη κι εμβολίζοντας ένα ιταλικό βομβαρδιστικό.

Στις 20 Νοεμβρίου, ο μοίραρχος της 22ης ΜΔ, Κέλλας, καταρρίπτει ένα Z.1007bis πάνω από τη μικρή Πρέσπα, ενώ την ίδια μέρα, τρία ιταλικά CR.42 αποφεύγουν να εμπλακούν με σχηματισμό τεσσάρων PZL. Η τελευταία κατάρριψη του έτους για την 23η ΜΔ, θα είναι στις 3 Δεκεμβρίου, όταν σε εναέρια συμπλοκή 6 PZL με 18 FIAT, καταρρίφθηκε ένα CR.42.

Με το νέο έτος, η ΠΑ είχε μείνει με μόλις 49 αεροσκάφη επιχειρησιακά, από τα οποία τα 19 ήταν PZL. Στις 8 του Ιανουαρίου, έρχεται η πρώτη κατάρριψη του νέου έτους με τον σμηναγό Φανουργάκη να καταρρίπτει ένα Ζ.1007bis. Ο ίδιος διεκδικεί ένα δεύτερο Ζ.1007bis στις 12/1, μέρα κατά την οποία η 23η ΜΔ έχει επιβεβαιωμένα καταρρίψει άλλα 3 Ζ.1007bis και η 22α ΜΔ δύο CR.42 (από ένα οι σμηναγοί Σκρούμπελος και Αντωνίου).

Στις 25/1, σε συνεργασία των μοιρών δίωξης, καταγράφονται τουλάχιστον 7 (επιβεβαιωμένες και ανεπιβεβαίωτες) καταρρίψεις της ΠΑ, από τις οποίες, τη μερίδα του λέοντος έχουν τα PZL. Ο Σμηναγός Αντωνίου της 22ης ΜΔ, έχει καταρρίψει επιβεβαιωμένα ένα Ζ.1007bis στην περιοχή της Θεσσαλονίκης κι ένα ΒR.20 στην περιοχή της Κλεισούρας- κάτι που φανερώνει αβίαστα, το πόσο τεντωμένες ήταν οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιούνταν οι ελληνικές μοίρες δίωξης. Ένα Gladiator της 21ης κι ένα PZL της 22ας ΜΔ μοιράζονται την κατάρριψη ενός BR.20 στην περιοχή της Κλεισούρας ενώ άλλα δύο BR.20 στην περιοχή της Κλεισούρας διεκδικούν οι 22η και 23η ΜΔ.

Στις 8 Φεβρουαρίου, Gladiator της 21ης ΜΔ και PZL της 22ης ΜΔ καταρρίπτουν ένα Z.1007bis και υποχρεώνουν σε φυγή, άλλους πέντε σχηματισμούς ιταλικών βομβαρδιστικών ενώ ο Φανουργάκης διεκδικεί ακόμη μία κατάρριψη. Την επομένη, 30 ιταλικά βομβαρδιστικά, συνοδευόμενα από 12 CR.42 και G.50 πέφτουν πάνω σε έναν ιπτάμενο τοίχο από 8 PZL και 4 Gladiators. Είναι η μέρα στην οποία ο Μητραλέξης θα πετύχει δύο επιβεβαιωμένες καταρρίψεις και μία ακόμη ανεπιβεβαίωτη, ενώ άλλη μία επιβεβαιωμένη έχει ο επισμηνίας Δάγγουλας Επαμεινώνδας.

Στις 10 Φεβρουαρίου, η 23η ΜΔ έχει επιβεβαιωμένα 3 καταρρίψεις ιταλικών βομβαρδιστικών και μία πιθανή, ενώ η 22α ΜΔ έχει 3 επιβεβαιωμένες καταρρίψεις και μία πιθανή ιταλικών καταδιωκτικών, και οι οχτώ στην περιοχή της Πρεμετής. Μετά την αερομαχία αυτή, δύο από τα PZL επέστρεψαν βαριά χτυπημένα, σχεδόν κατεστραμμένα. Στις 11 Φεβρουαρίου, πετούσε ένα τρίτο καταδιωκτικό- χτυπημένο στις 8 Φεβρουαρίου, συναρμολογημένο από τα απάρτια των άλλων δύο καταδιωκτικών!

Άλλες 3 επιβεβαιωμένες και δύο ανεπιβεβαίωτες καταρρίψεις έχει η 22η ΜΔ στις 20 Φεβρουαρίου ενώ στις 23/2 η 23η ΜΔ δείχνει ότι στη διάταξη μάχης της δεν έχει καταδιωκτικά αλλά αρπακτικά, καταρρίπτοντας άλλα 3 G.50. Ο Μάρτιος κυλά χωρίς καταρρίψεις για την Ελληνική Αεροπορία η οποία, νικήτρια στον πόλεμο αεροπορικής κυριαρχίας πάνω από το μέτωπο της Αλβανίας, γλύφει τις πληγές της και αναμένει την επίθεση της Luftwaffe.

Η πολυαναμενόμενη γερμανική επίθεση ήρθε στις 6 Απριλίου και μαζί ήρθαν και οι πρώτες καταρρίψεις Γερμανών από Έλληνες. Δύο PZL κι ένα Bloch μοιράζονται την κατάρριψη ενός Hs-126 ενώ στις 14 Απριλίου, ο Κουτρουμπάς καταρρίπτει άλλο ένα Hs-126. Την ίδια μέρα, ο υποσμηναγός Παναγιώτης Αργυρόπουλος καταρρίπτει ένα Ju-87 στην περιοχή των Τρικάλων.

Η επόμενη μέρα σηματοδοτεί και το κύκνειο άσμα των PZL στην Ελλάδα στην κορυφαία στιγμή αντίστασης της ΠΑ στους Γερμανούς της Luftwaffe, την αερομαχία των Τρικάλων. Την αερομαχία κατά την οποία το δωδεκάθεο της Πολεμικής, αντιμετώπισε στη σκιά του Ολύμπου, 25 Ju-87 και τη συνοδεία τους από ισάριθμα Bf-109 της JG27. Οι χειριστές της 22ης ΜΔ, αντιμέτωποι με υπέρτερους αριθμητικά αντιπάλους, καταπονημένοι αλλά με εξαιρετικά υψηλό φρόνημα, κατέρριψαν επιβεβαιωμένα μεταξύ τους δύο Bf-109 κι ένα Ju-87. Τα υπόλοιπα PZL καταστράφηκαν άδοξα στο έδαφος από τη Luftwaffe, είτε στην Αμφίκλεια, είτε στο Άργος.

Τα PZL P.24 φόρεσαν και τίμησαν τα ελληνικά αεροπορικά χρώματα πέραν πάσης αμφιβολίας ή αμφισβήτησης. Σε μια εποχή που η αεροναυπηγική σημείωνε άλματα με ρυθμούς σπρίντερ, το μόλις τέσσερα χρόνια πριν, πρωτοποριακό σχέδιο του εργοστασίου της Βαρσοβίας ήταν πλέον ανεπαρκές. Ή τουλάχιστον έτσι νόμιζαν οι ιταλικές διοικήσεις. Όπως απέδειξε και ο Pattle με το Gladiator του στην ίδια γωνιά του πλανήτη, ένας πιλότος με ταλέντο και ψυχή μπορεί να κάνει θαύματα με ένα υποδεέστερο- στα χαρτιά- αεροσκάφος δίωξης.

Το ίδιο απέδειξαν και οι Έλληνες πιλότοι, όχι μόνο των PZL αλλά όλης της ΕΒΑ. Ως ο κορμός όμως της τότε ΕΒΑ, το PZL αναπόφευκτα πήρε τη μερίδα του λέοντος από την πίτα των αερομαχιών. Οι παραλληλισμοί που μπορούν να γίνουν με τα σημερινά δεδομένα και τα ελληνικά F-16 (Block 30, 50D, 52+, 52M) που αποτελούν τον κορμό της αεροπορίας στις δύο αυτές απομακρυσμένες χρονικά περιόδους, είναι σχεδόν αυθόρμητοι. Και η ιστορία αποδεικνύει ότι ενώ οι Πολωνοί μας έδωσαν νεαρούς γλάρους που μόλις είχαν εκκολαφθεί, αυτά στις τάξεις της ελληνικής ΠΑ μεταμορφώθηκαν σε κυρίαρχα γεράκια!

Αφιερωμένο στη μνήμη εκείνων που έφυγαν, μαχόμενοι με PZL Ρ.24 για την Ελευθερία της Πατρίδας! ΑΘΑΝΑΤΟΙ!

8 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Ιστορικά Αεροσκάφη

Αντισμήναρχος Μαρίνος Μητραλέξης. Πεσών σαν σήμερα, 19/9/1948

Πόσες φορές να κοροϊδέψεις τον Μαύρο Θεριστή; Πόσες φορές μπορεί να αστοχήσει ενώ σου έχει πάρει την ουρά;

Πόσες φορές να απλώσει ο Χάρος το παγωμένο του χέρι, να κάνει ότι σε ακουμπάει και να το πάρει πίσω;

Ο Μαρίνος Μητραλέξης, γεννήθηκε σε ένα χωριό της Μεσσηνίας, τον Μιλά, κοντά στην Κυπαρισσία, το 1916. Το 1938 αποφοίτησε από τη Σχολή Αεροπορίας με τον βαθμό του ανθυποσμηναγού. Εκείνη την αποχή, το να υπηρετείς στη Μίκρα της Θεσσαλονίκης, ενώ η οικογένειά σου είναι στην Πελοπόννησο ήταν αντίστοιχο της υπερορίας! Αλλά έτσι είναι η αίσθηση του καθήκοντος. Σε πάει σε μέρη που ούτε το αεροπλάνο σου δεν μπορεί να σε πάει. Κι ενώ η πτήση με το αεροπλάνο μπορεί να σε κουράσει, τα ταξίδια με την αίσθηση του καθήκοντος είναι παραδόξως ξεκούραστα.

Συνέχεια

9 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Πεσόντες

Πεσόντας σαν σήμερα με PZL, μα όχι του ’40!!!

Εβδομηνταδύο χρόνια πριν, η ΠΑ έχανε άξιους χειριστές κατά τη διάρκεια του αιματηρότατου Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου.

Δώδεκα χρόνια σαν σήμερα είναι που η ΠΑ έχασε άλλον έναν ικανό χειριστή σε έναν άλλο πραγματικό πόλεμο! Στον ετήσιο πόλεμο που εμπλέκεται η ΠΑ. Τον θερινό πόλεμο με τις πυρκαγιές.

Πριν 72 χρόνια, ο κορμός της τότε ΠΑ αποτελούνταν από PZL P24. Πριν 12 χρόνια, ο σαν σήμερα πεσών της ΠΑ πετούσε PZL M18 Dromader.

Ο Αθανάσιος Μπεσλεμές ονομάστηκε ανθυποσμηναγός το 1994 και ξεκίνησε την πτητική του καριέρα σε βομβαρδιστικά, τύπου Α-7Ε, υπηρετώντας στη θρυλική 336 Όλυμπος. Ως υποσμηναγός μετατέθηκε στην 359 ΜΑΕΔΥ, πετώντας και πάλι βομβαρδιστικά. Αυτή τη φορά όμως, τα βομβαρδιστικά που πετούσε, ήταν φορτωμένα με υγρό πυρ, όχι χαλύβδινο. Αξιωματικός ευσυνείδητος που αγαπούσε τη δουλειά του και ακούραστος, ο υποσμηναγός από τη Λαμία κατανοούσε τη σπουδαιότητα των αποστολών που αναλάμβαναν οι ‘καμήλες’ της ΠΑ.

Πριν δώδεκα χρόνια, στις μεγάλες φωτιές που μαίνονταν στην Κέρκυρα, ο υποσμηναγός Μπεσλεμές Αθανάσιος, επανδρώνοντας το δικό του «μαχητικό» PZL, έπεσε κατά τη μάχη με τον πύρινο εχθρό. Η τραγική συγκυρία και ειρωνία είναι ότι μία μέρα μετά τη μέρα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, ο άτυχος χειριστής κατέπεσε στο όρος Παντοκράτωρ!

Τιμή και δόξα στον υποσμηναγό Μπεσλεμέ Αθανάσιο ο οποίος επιβεβαίωσε το όνομά του και με τη θυσία του στον ακήρυχτο πόλεμο στον οποίο κάθε καλοκαίρι εισέρχεται η ΠΑ, πέρασε στην ΑΘΑΝΑΣΙΑ.

ΑΙΕΝ ΥΨΙΚΡΑΤΕΙΝ!

Σχολιάστε

Filed under Αεροπορία, Πεσόντες

Αντισμήναρχος Αντώνιος Κατσιμπούρης… Ένας πεσών Τάλως του 1952

…Όποιος στον πόλεμο πάει για να πεθάνει, στρατιώτη μου για πόλεμο δεν κάνει…

τάδε έφη Ανδρομάχη προς τον Έκτορα πριν εκείνος φύγει για να εντιμετωπίσει τον ημίθεο Αχιλλέα.

Προφανώς αυτή τη ρήση πρέπει να είχαν στο πίσω μέρος του μυαλού τους- αν είχαν κάτι πέρα από την αποστολή τους- οι Έλληνες αεροπόροι που σηκώθηκαν στις 6 Απριλίου 1941 να αντιμετωπίσουν την αεροπορική υπερδύναμη που είχε εκμηδενίσει την ηπειρωτική Ευρώπη λίγους μήνες νωρίτερα. Σε αυτές τις αποστολές τους είχαν τη συνδρομή μίας Μοίρας της RAF αλλά πόσα να κάνουν κι εκείνοι; Το βάρος ξέρουμε όλοι σε ποιούς έπεφτε. Συνέχεια

2 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Πεσόντες

Gustav Rödel- ένας σπουδαίος αλλά άγνωστος Τεύτονας κυνηγός…

Κάποιες ιστορικές φυσιογνωμίες μένουν στην ιστορία υπό αμφισβήτηση. Αμφισβητούνται είτε οι προσωπικές τους επιλογές, είτε οι δημόσιες συμπεριφορές τους, είτε οι γενικότερες ενέργειές τους. Σε έναν πόλεμο, όλα αυτά μπαίνουν σε ένα πολύ αυστηρό μικροσκόπιο, ειδικά όταν η λήξη του πολέμου σε βρει με τη μεριά των ηττημένων. Ο Σμήναρχος (Oberst) Gustav Rödel, τιμημένος με τον σταυρό των ιπποτών με φύλλα δρυός (μεταξύ άλλων), δεν αποτελεί τέτοια περίπτωση. Αξιωματικός που πάντοτε προστάτευε τους πιλότους του, τιμούσε τους πεσόντες αντιπάλους του και διακρινόταν συνεχώς για την ιπποτική συμπεριφορά του, από την αρχή ως το τέλος του πολέμου. Για αυτό και εξετάζουμε τη δράση του στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Gustav Rödel γεννήθηκε στις 24 Οκτωβρίου του 1915 σε μία πόλη της Σαξονίας. σε ηλικία 21 ετών, εντάχθηκε ως δόκιμος στη Luftwaffe και πέρασε εκπαίδευση μαχητικών. Πήρε μέρος στον Ισπανικό Εμφύλιο με τη Λεγεόνα του Κόνδορα. Για τις υπηρεσίες του στην Ισπανία, τιμήθηκε όπως και άλλοι 8461 με τον Χάλκινο Σταυρό της Ισπανίας με ξίφη.

Στις 15 Ιουλίου 1939 ο, υποσμηναγός πλέον, Rödel μετατέθηκε στην JG21. Όταν σχεδόν 18 μήνες αργότερα θα εμφανιζόταν στους Ελληνικούς ουρανούς, δε θα ήταν η πρώτη φορά που θα αντιμετώπιζε πολωνικά μαχητικά, καθώς συμμετείχε στην εισβολή της Πολωνίας και μάλιστα, κατέρριψε το πρώτο του PZL P.24 την πρώτη μέρα του πολέμου, την 1η Σεπτεμβρίου 1939.

Στις 24 Νοεμβρίου 1939 μετατίθεται ξανά, αυτή τη φορά στην JG27, με την οποία και θα γνώριζε τις μεγαλύτερες στιγμές επιτυχίας του. Έλαβε μέρος στη μάχη της Γαλλίας στην οποία προσέθεσε άλλες τρεις καταρρίψεις στο ενεργητικό του. Στις 12 Μαΐου, όταν ο μεγάλος Adolf Galland πέτυχε την πρώτη του κατάρριψη, ο Rödel πετούσε ως wingman του.

Στις 8 Ιουνίου ήταν το μόνο αεροσκάφος που απογειώθηκε σε αποστολή αναχαίτισης και κατέρριψε ένα Blenheim, στη θάλασσα της Μάγχης. Μέχρι να πετάξει όλα τα φύλλα του Σεπτέμβρη στο ημερολόγιο, είχε συγκεντρώσει 14 εναέριες νίκες, η πλειονότητα αυτών στη μάχη της Αγγλίας.

Πολεμώντας στην Ελλάδα, ήταν εκείνος που στην αερομαχία των Τρικάλων κατέρριψε και τα 3 μαχητικά που έχασε η ΠΑ και στην αερομαχία των Αθηνών πέντε μέρες αργότερα, κατέρριψε 3 Hurricane της RAF. Για τη μέχρι τότε δράση του, του απονεμήθηκε ο Σταυρός των Ιπποτών στις 22 Ιουνίου του 1941.

Στις 25 Ιουνίου, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Barbarossa, ο Rödel σημείωσε την 21η του κατάρριψη, ένα δικινητήριο βομβαρδιστικό SB-3. Αυτή έμελλε να είναι και η μοναδική του κατάρριψη Σοβιετικού αεροσκάφους. Μέχρι την 4η Δεκεμβρίου οπότε και ένα P-40 Warhawk της SAAF έπεσε από τα πυρά του, είχε καταρρίψει άλλα 8 συμμαχικά μαχητικά στο θέατρο της Β. Αφρικής.

Σε διάστημα πέντε μηνών, σημείωσε άλλες δέκα καταρρίψεις και στις 23 Μαΐου ένα άλλο P-40 θα αποτελόυσε την 40η του κατάρριψη. Την 1η Νοεμβρίου, σημείωσε την τελευταία του κατάρριψη στη Β. Αφρική και συνολικά την 73η.

Με το συνεχώς συρρικνούμενο τρίτο Ράιχ, ο Σμήναρχος Rödel είδε δράση ξανά στην Ελλάδα τον Μάιο του 43. Στις 22 του μήνα, κατέρριψε τρία βρετανικά μαχητικά φτάνοντας στο σύνολο τις 78 καταρρίψεις. Με την ενέργεια αυτή, ως αποκορύφωμα, έγινε ο 255ος στον οποίο απονέμονταν ο Σταυρός των Ιπποτών με φύλλα δρυός (σε τελετή στις 20 Ιουνίου).

Συμπλήρωσε 83 εναέριες νίκες στις 10 Οκτωβρίου προτού επιστρέψει με τη JG27 στη Γερμανία. Τον Ιούνιο του 44, ηγήθηκε της JG27 στις αερομαχίες πάνω από τις ακτές της Νορμανδίας και την υπόλοιπη Γαλλία. Στις 29 Ιουνίου κατέρριψε τρία P-47 Thunderbolts της USAAF αυξάνοντας το σύνολό του σε 97 και στις 5 ιουλίου, την 98η και τελευταία του κατάρριψη, ένα P-38 Lightning της USAAF.

Ενώ ο αριθμός των καταρρίψεων του είναι υπερδιπλάσιος του κορυφαίου Αμερικανού άσσου, Richard Bong, o Rödel βρίσκεται χαμηλά στις αντίστοιχες λίστες της Luftwaffe. Το εντυπωσιακό όμως χαρακτηριστικό που κρύβεται στις καταρρίψεις του Rödel είναι ότι, όπως και ο Marseille, τις πέτυχε όλες ενάντια σε αεροσκάφη δυτικών αεροποριών, με καλύτερα εκπαιδευμένους χειριστές και χωρίς την πληθώρα «στόχων» που υπήρχε στο Ανατολικό Μέτωπο.

Λίγο πριν πέσει η αυλαία του Β ΠΠ, οι κορυφαίοι χειριστές της Luftwaffe απηυδησμένοι από τη συμπεριφορά και τα ταπεινωτικά λόγια του Hermann Göring, ζήτησαν από τον Adolf Galland να κανονίσει συνάντηση με τον Reichsmarschall. Στη συνάντηση που έμεινε στην ιστορία ως η ανταρσία των πιλότων μαχητικών, ο Göring δεν επέτρεψε τη συμμετοχή του Galland, συμμετείχε όμως μεταξύ άλλων ξακουστών χειριστών, ο Rödel ως διοικητής της 2ης Jagd Division.

Το 1957 ο Rödel εντάχθηκε στην αναγεννημένη Luftwaffe και συνταξιοδοτήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1971 με τον βαθμό του Πτέραρχου της Ομοσπονδιακής Αεροπορίας της Γερμανίας.

Πέθανε στις 6 Φεβρουαρίου του 1995, πλήρης ημερών στην πατρίδα του και κηδεύτηκε στο χώμα που τον ανέθρεψε.

2 Σχόλια

Filed under Αεροπορία

Παναγιώτης Αργυρόπουλος… Άλλος ένας ξεχασμένος ήρωας-άγγελος;;;

Το όνομα Αργυρόπουλος είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την Πολεμική μας Αεροπορία. Τρεις διαφορετικοί Αργυρόπουλοι έχουν τιμήσει τα εθνικά εναέρια χρώματα κι έχουν βάψει με πορφύρα τους ελληνικούς και ξένους ουρανούς.

Ο Σμηναγός Παναγιώτης Αργυρόπουλος εισήλθε στη Σχολή Αεροπορίας και αποφοίτησε το 1937 με τον βαθμό του Σμηνία. Έλαβε μέρος στις επιχειρήσεις του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, ως πιλότος της θρυλικής πλέον 22ης Μοίρας Δίωξης. Πολύ γρήγορα έδειξε το επιθετικό του ένστικτο και το κυνηγετικό του ταλέντο, επιτυγχάνοντας την πρώτη του επιβεβαιωμένη κατάρριψη στις 3 Νοεμβρίου- θύμα του ένα Ζ1007bis της 107Gruppo. Είχε προηγηθεί μία μη επιβεβαιωμένη κατάρριψη ενός CR42 της 150Gruppo την προηγούμενη μέρα. Στις 15 του ίδιου μήνα, στο μέτωπο της Κορυτσάς πλέον, ο Αργυρόπουλος σημείωσε την 2ου κατάρριψη, και μοναδική της μέρας εκείνης, ένα S79 της 105Gruppo. Δέκα μέρες αργότερα, ένα BR20 της 116Gruppo, δε θα γυρνούσε στη βάση του, χτυπημένο από τα πολυβόλα του PZL του Αργυρόπουλου. Συνέχεια

2 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Πεσόντες