Λέλα Καραγιάννη- Η Μπουμπουλίνα της Κατοχής…

Λέλα Καραγιάννη. Αντιστασιακός, μητέρα εφτά παιδιών

Η μέρα σήμερα ήταν (και θα είναι κατά κάποιον τρόπο) για το παρόν ιστολόγιο, παραδοσιακά αφιερωμένη στον πεσόντα αεροπόρο Σκάλκο Αναστάσιο. Ο Σκάλκος όμως δεν εκτελέστηκε μονάχος. Κι άλλοι μπροστάρηδες Έλληνες πατριώτες πήραν την τελευταία ανάσα τους μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Μία ηρωική μορφή της Κατοχής που ξεψύχησε σαν σήμερα 8/9/1944, αλλά δεν λιποψύχησε ποτέ ήταν η Λέλα Καραγιάννη. Η Μπουμπουλίνα της Κατοχής…

Γεννήθηκε στη Λίμνη Ευβοίας το μακρινό 1898. Κόρη του Θανάση Μινόπουλου και της Σοφίας Μπούμπουλη. Όπως φαίνεται από το επώνυμο, η μητέρα της καταγόταν από τη γνωστή Σπετσιώτικη οικογένεια της Μπουμπουλίνας. Η νεαρή Λέλα, παντρεύτηκε τον φαρμακοποιό στις σπουδές αλλά έμπορο κατ’ επάγγελμα, αρωμάτων και φαρμακευτικών υλών, Νικόλαο Καραγιάννη. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή ο, καταγόμενος από τον Μπουρνόβα, Καραγιάννης, υποχρεώθηκε να περιορίσει τις δραστηριότητές του στο κέντρο της Αθήνας.

Το ζεύγος Λέλας και Νικόλαου απέκτησε εφτά παιδιά. Τρία αγόρια και τέσσερα κορίτσια. Με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου, τα αγόρια και το μεγαλύτερο από τα κορίτσια κατατάχθηκαν στον Ερυθρό Σταυρό και υπηρέτησαν ως τραυματιοφορείς. Με τη συνθηκολόγηση στους Γερμανούς και την έναρξη της Κατοχής, η Λέλα Καραγιάννη και η οικογένειά της ξεκίνησαν την ενεργό αντίσταση…

Τον Μάιο του 1941, ο πρώτος στον οποίο προσέφερε φροντίδα η ομάδα της Λέλας Καραγιάννη ήταν ο Αυστραλός John Wilson τον οποίο μάζεψαν τυχαία από τον δρόμο έξω από το σπίτι της οικογένειας Καραγιάννη. Η ίδια η Λέλα τον φρόντισε, του έδωσε τροφή και με τις συμβουλές του άνδρα της, τον θεράπευσε. Με την πάροδο του χρόνου αλλά σχετικά γρήγορα, η ομάδα μεγάλωσε και υπό την αρχηγία της ίδιας της Λέλας, περιέθαλπτε, απέκρυπτε και φυγάδευε Έλληνες και Συμμάχους οι οποίοι είχαν παγιδευτεί στην ηπειρωτική Ελλάδα και δεν είχαν καταφέρει να διαφύγουν με το υπόλοιπο εκστρατευτικό σώμα στην Κρήτη και εν συνεχεία τη Βόρειο Αφρική.

Ένα σπίτι στην οδό Φυλής που νοίκιαζε η οικογένεια και το φαρμακείο του Νίκου Καραγιάννη στην Πατησίων, η Λέλα Καραγιάννη είχε στήσει το δίκτυο της οργάνωσής της στην οποία είχε δώσει το όνομα της θρυλικής προγόνου της «Μπουμπουλίνα». Είχαν οργανωθεί τμήμα φυγάδευσης ξένων, άλλο τμήμα το οποίο φυγάδευε Έλληνες αντιστασιακούς στη Μέση Ανατολή ή στα βουνά της χώρας, τμήμα αποδράσεων από το στρατόπεδο της Κοκκινιάς, απόκρυψης και υγειονομικής περίθαλψης.

Με τη βοήθεια συγκεκριμένων (ενίοτε επιφανών, όπως οι αδερφοί Παπαστράτου) Αθηναίων, κυρίως με τη μορφή χρηματοδότησης, η οργάνωση της Λέλας Καραγιάννη περιέθαλψε πάνω από 140 συμμάχους τους οποιους έκρυβε σε τρία διαφορετικά σπίτια (επιπλέον του δικού της!). Τα σπίτια αυτά τα είχε νοικιάσει ακριβώς για αυτόν τον σκοπό! Επιπλέον, η οργάνωση περιέθαλπτε Έλληνες στρατιώτες οι οποίοι επέστρεφαν από το μέτωπο πεζοί! Θεωρούσε πως ήταν το ελάχιστο χρέος της να βοηθήσει με όποιον τρόπο μπορούσε, άνδρες οι οποίοι είχαν έρθει στην Ελλάδα από τα πέρατα του κόσμου για να πολεμήσουν, να διαφύγουν ώστε να έχουν την ευκαιρία να πολεμήσουν κάπου αλλού ή έστω να διαφύγουν της σύλληψης από τις κατοχικές αρχές! Ένα από τα σπίτια- κρυσφήγετα της οργάνωσης ήταν στην οδό Λήμνου, κοντά στην πλατεία της Κυψέλης, η οποία σήμερα φέρει το όνομα της μεγάλης αυτής αγωνίστριας.

Από το στρατόπεδο της Κοκκινιάς κατάφερε η οργάνωση να δραπετύσουν Βρετανοί αξιωματικοί οι οποίοι φυγαδεύτηκαν στην Αίγυπτο με το καΐκι που αγόρασε η Λέλα Καραγιάννη και καπετάνιο τον Ηλία Χρυσίνη. Μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια, η Λέλα Καραγιάννη μπόρεσε να αγοράσει άλλα δύο καΐκια, το ένα με καπετάνιο τον Κρητικό Γιώργο Μαμαλάκη και στο δεύτερο τον καπετάν Γιαννούλο.

Φυσικά, η ομάδα της Μπουμπουλίνας, όσο καλά κι αν έμενε «κάτω από τα ραντάρ» έγινε αντιληπτή από τις κατοχικές αρχές. Τον Οκτώβριο του 1941, οι Γερμανοί συνέλαβαν τον Γιώργο (τον μεγαλύτερό της γιό) και τις μεγαλύτερες από τις τέσσερις κόρες της, την Ιωάννα και την Ηλέκτρα. Ευτυχώς, μετά από συντονισμένες ενέργειες πατριωτών άλλων τοπικών οργανώσεων, μπόρεσαν και απελευθερώθηκαν.

Στις 23 Οκτωβρίου, ένας προδότης, προσποιούμενος Άγγλο που χρειαζόταν βοήθεια, εμφανίστηκε στα σκαλιά του σπιτιού της Λέλας Καραγιάννη. Εκείνη, αφού τον πήρε χαμπάρι, τον έδιωξε αλλά Ιταλοί καραμπινιέροι κύκλωσαν το σπίτι της και τη συνέλαβαν μαζί με τον σύζυγό της. Φυλακίστηκαν και οι δύο με την κατηγορία της υπόθαλψης και διευκόλυνσης Άγγλων και βασανίστηκαν σκληρά. Μετά από έξι μήνες δικάστηκαν αλλά αφέθηκαν ελεύθεροι λόγω… αμφιβολιών.

Με τη μακάβρια κάλυψη του πτώματος της συνεργάτιδάς του Γαβριέλλας Μυλωνοπούλου, ο Γιέρζυ Ιβάνωφ, παρέδωσε στην Καραγιάννη τον ασύρματο της δικής του οργάνωσης καθώς οι γερμανοί ήταν πολύ κοντά στον εντοπισμό του.

Ο ελληνοπολωνός σαμποτέρ Γιέρζυ Ιβάνωφ

Αυτή ήταν η αφορμή για να στραφεί η οργάνωση της Καραγιάννη στην κατασκοπεία και τη συγκέντρωση πληροφοριών, χωρίς όμως να αφήσει τη δράση της υπόθαλψης «επικίνδυνων εγκληματιών». Η οργάνωση είχε στενή συνεργασία με τον αρχηγό της αστυνομίας Άγγελο Έβερτ, τον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, τον επίσκοπο Κισσάμου και Σελήνου Ειρηναίο αλλά ακόμη και Γερμανούς και Αυστριακούς αντιναζιστές. Από το 1943, η οργάνωσή της αριθμούσε πάνω από 140 μέλη! Κύριος αποδέκτης των πληροφοριών που συγκέντρωνε η οργάνωση της Λέλας Καραγιάννη ήταν το Συμμαχικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής.

Χάρις στη Λέλα Καραγιάννη η οποία ήταν εκείνη που έστειλε τα σχέδια του αεροδρομίου του Τατοΐου, στο Κάιρο, η RAF βομβάρδισε επιτυχώς το εν λόγω αεροδρόμιο, αχρηστεύοντάς το. Δε δίστασε να μεταμφιεστεί σε ζητιάνα, καλόγρια ή νοσοκόμα προκειμένου να προσεγγίσει τις πηγές της και κατάφερε να στρατολογήσει μία δακτυλογράφο του γερμανικού Ναυαρχείου. Με τις πληροφορίες που τις έδινε, ο βρετανικός στόλος βύθισε πολλούς τόνους γερμανικών νηοπομπών!

Το δίκτυο της Μπουμπουλίνας χαρακτηριζόταν από την ακρίβεια και την εγκυρότητα των πληροφοριών του. Πληροφορίες τις οποίες παρείχαν γενναίοι πατριώτες οι οποίοι είχαν ακολουθήσει το φωτεινό παράδειγμα της Λέλας Καραγιάννη. Ένας από αυτούς, ο Ζήσιμος Παρρίδος, κατετάγη ως μάχιμος διερμηνέας στο τάγμα Χολμαν των Βραδεμβούργων. Η μεραρχία αυτή είχε ως σκοπό τη δίωξη των ανταρτών στη στερεά Ελλάδα και όχι μόνο. Ο Ζήσιμος Παρρίδος παρείχε πολλές πληροφορίες για τις κινήσεις του τάγματός του αλλά και πολεμικό υλικό από τις αποθήκες του τάγματος. Να σημειωθεί ότι, του ζήτησε η ίδια η Καραγιάννη να καταταγεί κι εκείνος δέχτηκε τον άχαρο και επικίνδυνο ρόλο μόνο και μόνο επειδή του το είχε ζητήσει εκείνη. Να σημειωθεί επίσης ότι αν σε μηχανή αναζήτησης βάλετε τον όρο Ζήσιμος Παρρίδος, θα σας εμφανίσει άρθρο του 2001 της ΑΣΠΕ, το οποίο το έχει γράψει ο Βύρων Καραγιάννης, το δεύτερο από τα παιδιά της Λέλας…

Όπως ήταν φυσικό η στάση και η δράση της μητέρας τους, είχε εμπνεύσει και τα παιδιά της. Ο Βύρων κουβαλούσε πυρομαχικά και φάρμακα στους αντάρτες και τους συνδέσμους τους στην Αθήνα και η μικρή Νεφέλη μετέφερε μηνύματα στους συνδέσμους της οργάνωσης (μία από τις πολλές άσχημες πτυχές του πολέμου ασφαλώς). Ο μεγαλύτερος γιος της ο Γιώργος, παρέμεινε στα βουνά, καταζητούμενος από τους Γερμανούς και μπόρεσε να κατέβει στην Αθήνα μονάχα μετά την απελευθέρωση!

Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, η Λέλα Καραγιάννη υπέθαλπτε και Ιταλούς οι οποίοι προσπαθούσαν να αποφύγουν τη μήνυ των μέχρι πρότινος συμμάχων τους. Από την άνοιξη του 1944, τα πράγματα άρχισαν να δυσκολεύουν πάρα πολύ για τους Γερμανούς και το πολυπόθητο Πρωινό φαινόταν όλο και πιο κοντά για τους σκλαβωμένους Έλληνες.

Η όλη κατάσταση και η συνεχής πίεση είχαν κλονίσει την υγεία της Λέλας Καραγιάννη η οποία μάλιστα, χρειάστηκε να εισαχθεί στο νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού. Εκεί πληροφορήθηκε ότι οι Γερμανοί ετοιμάζονταν να τη συλλάβουν. Μάλιστα, ο ίδιος ο Έβερτ προθυμοποιήθηκε να τη φυγαδεύσει αλλά εκείνη αρνήθηκε καθώς η ελληνική της ψυχή δεν μπορούσε να δεχτεί ότι θα εγκατέλειπε τους συνεργάτες της, κάποιοι από τους οποίους βρίσκονταν ήδη στα χέρια της Γκεστάπο!

Την 11η Ιουλίου 1944, εξ αιτίας αμέλειας μιας άλλης αντιστασιακής ομάδας, έπεσε στα χέρια της Γκεστάπο, έγγραφο που καταδείκνυε τη δράση της «Μπουμπουλίνας». Ομάδα Γερμανών μετέβη στο νοσοκομείο όπου και συνέλαβε τη Λέλα Καραγιάννη. Δυστυχώς, ανάμεσα σε εκείνους που συνελήφθησαν τη μέρα εκείνη ήταν και ο στενός συνεργάτης της Λέλας, ο φωτογράφος Ρήγγος Ριζόπουλος. Ήταν μέλος της ομάδας φωτογράφησης και πλαστογραφίας. Για να αποφύγει τα βασανιστήρια, ο Ριζόπουλος κατέδωσε συνεργάτες της οργάνωσης. Ο κατάλογος φαινόταν ατελείωτος. Μετά από φαινομενικά πολλά ονόματα, ο διερμηνέας, αηδιασμένος από τη λιποψυχία του Ριζόπουλου, τον έβρισε στα ελληνικά. Τότε ο Ριζόπουλος, κατέδωσε και τον διερμηνέα! Τέτοιος ήταν ο βαθμός στον οποίο είχε παρεισφρύσει η Μπουμπουλίνα στις κατοχικές δυνάμεις!

Η Καραγιάννη υποβλήθηκε σε τρομερά βασανιστήρια με ξυλοδαρμούς, σπάσιμο των πλευρών (με πόμολο πόρτας), κάψιμο των άκρων με πυρωμένο σίδερο, γροθιές στο πρόσωπο και το κεφάλι, εξάρθρωση των άκρων της στο ικρίωμα, πολυήμερη στέρηση φαγητού και νερού αλλά και ψυχικά βασανιστήρια με ξυλοδαρμούς των παιδιών της σε διπλανό κελί, μέχρι και απειλές εκτέλεσης των παιδιών της μπροστά στα μάτια της!

Κρατώντας τον γιό της τον Νέλσονα στην αγκαλιά του, ο Γερμανός ανακριτής τράβηξε το Luger του και το κόλλησε στον κρόταφο του παιδιού. Κοιτώντας το ρολόι του και μέσω του διερμηνέα, της είπε κοφτά:

Λέλα Καραγιάννη, έχεις δύο λεπτά προθεσμία να μου απαντήσεις σε αυτά που σε ρωτάω. Αλλιώς θα εκτελέσω ένα- ένα τα παιδιά σου, αρχίζοντας από αυτόν εδώ. Λέγε γιατί θα πιέσω τη σκανδάλη, πού έχεις τον πομπό σου, ποιός τον χειρίζεται, με ποιούς συνεργάζεσαι ποιές είναι οι πηγές απ’ τις οποίες παίρνεις πληροφορίες για τις κινήσεις μας, ποιοί είναι οι συνεργάτες σου, πού βρίσκεται ο καπετάνιος Χρυσίνης με το καΐκι του;

Η κρύα κάννη του πιστολιού του ανακριτή πίεζε τον κρόταφο του μικρού παιδιού, κάνοντάς το να γέρνει. Ο Γερμανός φαινόταν έτοιμος να πράξει το αδιανόητο. Μπροστά σε αυτήν την εικόνα, ο καθένας θα έλεγε ο,τιδήποτε για να σώσει το σπλάχνο του. Έτσι και η Λέλα Καραγιάννη μίλησε και του είπε με σταθερή φωνή:

Τα παιδιά μου, εγώ τα γέννησα, δικά μου είναι αλλά πρέπει να ξέρεις ότι πρωτίστως ανήκουν στην Πατρίδα μας. Πρόσεξε καλά και πάλι σου λέω ότι αυτά δεν ξέρουν τίποτα και αδίκως θα τα σκοτώσεις…
Ζητάτε από μια μάνα Ελληνίδα να προδώσει τους συνεργάτες της με την απειλή του τουφεκισμού των παιδιών της. Ε όχι! Μάθετε λοιπόν ότι τα παιδιά μου ανήκουν στην Ελλάδα και το αίμα τους θα πνίξει τους Ούννους και όλη τη Γερμανία σας!

Με χέρι που έτρεμε από οργή, ο Γερμανός τράβηξε το πιστόλι του και το έβαλε στη δερμάτινη θήκη του. Λέγεται ότι στον φάκελό της έγραψε ¨Λέλα Καραγιάννη, η μεγαλύτερη κατάσκοπος των Βαλκανίων¨ πριν τον κλείσει και παραδώσει την ίδια στον Ούγγρο σαδιστή Σμίτσερ, τον μονόφθαλμο δήμιο του στρατοπέδου του Χαϊδαρίου για τα… περεταίρω. Παρά τους πόνους που την υποχρέωναν να περπατά στα τέσσερα, λέγεται πως βρήκε το σθένος να πει σε μία γνωστή της, υπάλληλο των φυλακών

Πες του άντρα μου να συνεχίσουν τη δουλειά. Κουβέντα δεν πήραν από μένα!

Τα ξημερώματα της 8ης Σεπτεμβρίου, στα κελιά των κρατουμένων προσήλθαν ιερείς απεσταλμένοι της Μητρόπολης για να εξομολογήσουν τους μελλοθάνατους και να κοινωνήσουν των Αχράντων Μυστηρίων. Η Καραγιάννη δεν έχασε το θάρρος της και όπως είπε αργότερα ο Νίκος Μπάρδης (ο οποίος έτυχε χάριτος) του είπε:

Πρέπει να είμαστε υπερήφανοι που πεθαίνουμε για την πατρίδα μας και πρέπει να πεθάνουμε σαν Έλληνες (…) Να δείξουμε στους Γερμανούς ότι ο Έλλην δε φοβάται τον θάνατο, όταν πρόκειται για την πατρίδα. (…) Να δουν οι Ούννοι πως ξέρουν οι Έλληνες να πεθαίνουν για την πατρίδα τους!

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Βύρωνα Καραγιάννη, όταν μάζεψαν τους μελλοθάνατους στο προαύλιο, κοντά στη μητέρα του η οποία στεκόταν στο γκρουπ των γυναικών, στεκόταν αλλά στο γκρουπ των ανδρών, ο Ριζόπουλος. Μια στιγμή είδαν τον Ριζόπουλο να πηγαίνει μπροστά της, να σκύβει και γονατιστός να της φιλάει τα πόδια σα να της ζητούσε συγχώρεση για αυτό που έκανε. Εκείνη έσκυψε προς το μέρος του σα να τον συγχωρούσε.

Αν και η κατηγορίες για τη Λέλα Καραγιάννη ήταν βαρύτατες, όλοι ήλπιζαν σε κάποιο θαύμα. Δυστυχώς, εκείνο το θαύμα δεν ήρθε ποτέ και η Λέλα Καραγιάννη πέρασε στην Αιωνιότητα μαζί με άλλους 70 συναγωνιστές και συναγωνίστριές της. Ακόμη και την τελευταία στιγμή, εκείνη τραγουδούσε τον Εθνικό Ύμνο. Λέγεται πως «στην κόψη» διακόπηκε απότομα το τραγούδι της. Πόσο πιο περήφανα να τερματιστεί η παραμονή μίας τόσο υπερήφανης Ελληνίδας στον κόσμο αυτόν; Η σωρός της τάφηκε στον οικογενειακό τάφο στο Β’ κοιμητήριο Πατησίων. Η κληρονομιά που άφησε πίσω της όμως είναι σίγουρα παντοτινή!

ΛΕΛΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ
ΠΕΣΟΥΣΑ ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 8/9/1944
ΑΘΑΝΑΤΗ!

Σχολιάστε

Filed under Πεσόντες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s