Tag Archives: Κουτρουμπάς

Το χαμένο αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων…

Έχεις δύο επιλογές για να πας από Αθήνα, Ιωάννινα. Από κάτω, που είναι και το πλέον σύνηθες, ή από πάνω. Από πάνω, θα περάσεις από διάφορες θεσσαλικές πόλεις και κωμοπόλεις. Η μία από αυτές, λίγο πριν την Καλαμπάκα, πάνω στην Εθνική οδό, είναι η Βασιλική Τρικάλων…

Σας έχω πει για τη Βασιλική. Έχει μείνει γνωστή για την αερομαχία των Τρικάλων– το κύκνειο άσμα των PZL Ρ.24 στην ΕΒΑ. Επιστρέφοντας από Γιάννενα είχα πει σε τουλάχιστον δύο διαδρομές ότι πρέπει να σταματήσω και να μάθω πού είναι το αεροδρόμιο της Βασιλικής. Είχα πάρει τηλέφωνο στο δημαρχείο, είχα ρωτήσει, κανείς δεν ήξερε να μου πει με σιγουριά πού ήταν το αεροδρόμιο απ’ όπου απογειώθηκαν υπό συντριπτικά μειονεκτική θέση τα 12 τελευταία καταδιωκτικά της ΕΒΑ. Βρέθηκα λοιπόν πρόσφατα στη Βασιλική Τρικάλων, καθημερινή και πριν το μεσημέρι και δεν μπορούσα να αφήσω την ευκαιρία να περάσει ανεκμετάλλευτη.

Σταμάτησα το αυτοκίνητό μου λίγο πριν το δημαρχείο και στην πλατεία του χωριού, προς μεγάλη μου έκπληξη είδα μία αναθυμητική στήλη, αφιερωμένη σε 24 γενναίους Έλληνες. Μπήκα στο δημαρχείο. Μπεζ άρβυλα, παραλλαγή ερήμου, γαλάζιο μπλουζάκι της Φρουράς και καπέλο ζούγκλας πάλι σε τόνους παραλλαγής ερήμου. Με μία ημι-στρατιωτική κίνηση έβγαλα το καπέλο. Μία κυριούλα που περίμενε τη σειρά της να εξυπηρετηθεί από την κοπέλα πίσω απ’ το γραφείο, σάστισε. Παρέμεινα ακίνητος και αμίλητος. Πέρασαν μερικά δευτερόλεπτα μέχρι να μιλήσει κάποιος.

«Τι θα θέλατε;» ρώτησε μια κυρία μεγαλύτερης ηλικίας, προφανώς εν είδη προϊσταμένης.

«Καλό σας μεσημέρι» αποκρίθηκα. «Θέλω μερικές πληροφορίες και θα ήθελα να μου υποδείξετε σε ποιο καφενείο μπορώ να βρω γέροντες άνω των 75 ετών.»

«Τέτοια ώρα νεαρέ μου, έχουν πάει όλοι οι γέροντες άνω των 75 για τον μεσημεριανό τους ύπνο. Τι ψάχνετε όμως;»

«Θέλω κάποιος που να ξέρει, να μου δείξει στον χάρτη πού ήταν το αεροδρόμιο της Βασιλικής»

«Είχε πάρει και κάποιος κύριος τηλέφωνο πρόσφατα και αναζητούσε το αεροδρόμιο.»

«Μάλλον εγώ θα ήμουν»

«Τι να σας πω τώρα… Α, να! Για πηγαίν’ τε μέχρι εκείνη την αυλή που κάθεται ο δήμαρχος. Εκείνος θα μπορεί να σας πει!» και γυρίζοντας προς την κατεύθυνση εκείνης της αυλής φωνάζει «Δήμαρχε! Ο κύριος ρωτάει για το αεροδρόμιο!»

«Σας ευχαριστώ πολύ! Καλό σας μεσημέρι!» της είπα και με χαιρέτησε κάπως βιαστικά πριν πάει ξανά στο δημαρχείο. Ο δήμαρχος, ένας κύριος όχι πάνω από 75 όπως είχα ζητήσει αρχικά, αποδείχθηκε πως ήταν ο πρώην δήμαρχος της Βασιλικής. Άνθρωπος διαβασμένος και αρκετά ενήμερος παρά το ότι είχε αποτραβηχτεί πλέον από την ενεργό πολιτική δράση. «Από πού είστε;» ήταν η πρώτη του ερώτηση. «Από την Κρήτη» ήταν η απάντηση στην ερώτησή του, κι ας γνώριζα ότι δεν εννοούσε αυτό. «Τι ψάχνετε ακριβώς;» ήταν η επόμενη ερώτηση, σε κάπως πιο καχύποπτο ύφος. «Ψάχνω το χαμένο αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων. Να μου δείξει κάποιος πού ήταν πάνω στον χάρτη.» «Με τι είστε εδώ; Με αυτοκίνητο;» του γνέφω καταφατικά. «Πάμε!» μου λέει. Άλλο που δεν ήθελα…

Στη σύντομη διαδρομή μέσα από τους αγροτικούς χωματόδρομους μου έλεγε όσα ήξερε λες και χρειαζόταν να με πείσει για κάτι «Από το αεροδρόμιο αυτό που λέτε, απογειώθηκαν τα αεροπλάνα που είχαμε- τώρα τι σακαράκες είχαμε τότε- για να αναχαιτίσουν τους Γερμανούς. Στην αερομαχία που ακολούθησε σκοτώθηκε ο- να δεις πώς τον έλεγαν- ο Κέλλας. Όχι! Ο Μόκκας. Ο Μόκκας σκοτώθηκε. Ο Κέλλας έπεσε από το αεροπλάνο από τα σαράντα μέτρα αλλά το αλεξίπτωτο δεν άνοιξε και παρ’ όλα αυτά σώθηκε και πήγε και πολέμησε και στη Βόρειο Αφρική.»

Τον άφηνα να μιλάει. Διέκοπτε πού και πού την αφήγησή του για να με κατευθύνει. Αριστερά εδώ… Μετά τις γραμμές αριστερά… από τον δρόμο αυτόν θα πάμε δεξιά… και πάει λέγοντας…

«Ο πατέρας μου» μου λέει, «έκανε πολλή παρέα με τους πιλότους μας εδώ. Ήταν ο παπάς του χωριού και τους συμπαραστεκόταν στις δύσκολες ώρες του πολέμου. Γιατί δεν ήταν εύκολα, να ξέρεις.» Τι εύκολα; Πώς να ήταν εύκολα; Πόλεμος ήταν. Το λέει και η ίδια η ετυμολογία της λέξης…

Περάσαμε κάποια σκουριασμένα αλλά ακόμα λειτουργικά, αντλιοστάσια. «Εδώ λίγο πιο κάτω, μετά τα δέντρα, θα το δείτε!» Πλάκα μου κάνει, σκεφτόμουν από μέσα μου. Σα να διάβασε τη σκέψη μου, μου είπε «Βέβαια, δεν υπάρχει κάτι που να φαίνεται πλέον ότι ήταν αεροδρόμιο» Αμ έτσι πες μου… Καλά δεν μπορούσα να βρω κάτι από τους χάρτες της Google…

«Εδώ είμαστε. Από δω έχετε καλή εικόνα του αεροδρομίου. Να κατεβούμε;»

Θα μπορούσε να με είχε πάει οπουδήποτε. Να με πάει σε κάποιο χωράφι όπου να’ ταν, να μου δείξει ένα οποιοδήποτε χωράφι, να μου πουλήσει παραμύθι και να με ξεφορτωθεί. Εφ’ όσον όμως είχε ήδη μπει στον κόπο, χωρίς να του έχω ζητήσει ή τάξει κάτι, γιατί να το κάνει; Κυρίως όμως, ανεξάρτητα από τον δήμαρχο, εγώ ο ίδιος, μέσα μου ένιωθα, χωρίς να μπορώ να το εξηγήσω, ότι ήμασταν στο σωστό μέρος.

χαρτης_βασιλικης_2

χαρτης_βασιλικης_1

Αριστερά, δεξιά, όπου κοιτούσες, παντού χωράφια. Κυρίως καπνά. Νομίζω βιρτζίνια, όχι ότι έχει σημασία όμως. Από τα χωράφια αυτά απογειώνονταν οι μαχητές των αιθέρων κατά τις τελευταίες εβδομάδες του ελληνο-ιταλικού πολέμου και την απαρχή της γερμανικής εισβολής.

2013-09-10Ο διάδρομος, έτσι όπως τον υπολόγισα πρόχειρα πρέπει να ήταν ο 32±2/14±2 (δεν μπορούσα να έχω καλύτερη ακρίβεια) και το πεδίο προσγειώσεως εκτεινόταν από τα περίχωρα της Βασιλικής ως το Μεγάλο Κεφαλόβρυσο. Τα τετραγωνισμένα χωράφια, δίνουν μια ιδέα του πώς θα ήταν τότε ο διάδρομος προσγείωσης. Πραγματικά δύσκολες συνθήκες πολέμου…

2013-09-10 13.46.16Το αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων ήταν ένα από 25 βοηθητικά αεροδρόμια εμπιστευτικού δικτύου που κατασκευάστηκαν παράλληλα με εφτά κύρια και άλλα 22 βοηθητικά, στο λυκόφως του μεσοπολέμου. Παρά τα πολλά προβλήματα που διέκριναν τη βιαστική κατασκευή τους όπως έλλειψη τηλεφωνικής σύνδεσης, επαρκούς οδοποιίας, απαλλοτρίωσης γης, ισοπέδωση εδάφους σε ορισμένα, το αεροδρόμιο της Βασιλικής αποτέλεσε σημαντική βάση αναχαίτισης καθώς ήταν σχετικά κοντά στην κατοικημένη περιοχή της Βασιλικής και τόσο η πρόσβαση όσο και η τηλεφωνική σύνδεση ήταν σχετικά απλές υποθέσεις. Ήταν όμως μακριά από τα υπόλοιπα κέντρα διοικήσεως της Αεροπορίας.

2013-09-10 13.44.55Και κάπου εκεί, ακροβατώντας μεταξύ εικόνας και ανάμνησης, πραγματικού και ονείρου, νομίζω ότι μπορώ να ακούσω τον ήχο των Gnome Rhone των ΜΒ.151. Και μπορώ να τα δω να απογειώνονται. Και να ακολουθούνται από δύο Gladiator.

Πάνω από το σιλό και τα καλώδια ηλεκτροδότησης βλέπω να περνούν άλλα δύο PZL. Κατεύθυνση προς Καλαμπάκα και το εναέριο καθήκον.

2013-09-10 13.55.09«Σε εκείνα τα δέντρα στο βάθος ήταν που έπεσε ο Κέλλας και όλοι νόμιζαν ότι σκοτώθηκε. Αλλά εκείνος, το απόγευμα γύρισε στη Μοίρα του. Ήταν ο Μοίραρχος ο Κέλλας.» μου διακόπτει το όνειρο ο δήμαρχος.

2013-09-10 13.45.01

Κάπου εκεί δε χρειαζόμουν κάτι άλλο. Μπήκαμε ξανά στο αυτοκίνητο και γυρίσαμε στη Βασιλική όπου ο δήμαρχος πολύ εγκάρδια, προσέφερε να με κεράσει ένα ντόπιο τσίπουρο. Αρνήθηκα ευγενικά καθώς έπρεπε οπωσδήποτε να γυρίσω στην Αθήνα. Υποσχέθηκα στον Κουτρουμπά και τον Μόκκα ότι θα επέστρεφα μόνος μου, με περισσότερο χρόνο στη διάθεσή μου. Είχα κάνει ένα ταξίδι, όχι μόνο στον χώρο από Αθήνα ως τη Βασιλική αλλά και στον χρόνο, από το σήμερα και τον 21ο αιώνα, στο χθες, το ιστορικό χθες του 1940-41. Λυπήθηκα που δεν υπήρχε κανένα σημάδι του αεροδρομίου και που άλλο ένα κομμάτι της αεροπορικής ιστορίας της πατρίδας μας συντροφεύει τη λήθη. Ευελπιστούσα να έχω καλύτερη τύχη στην Αμφίκλεια…

6 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Ιστορικά Αεροσκάφη

Πολωνικοί Γλάροι ή Ελληνικά Γεράκια; Το PZL P.24 στο έπος του ’40…

Στον παγωμένο ουρανό της Μακεδονίας, ο νεαρός ανθυποσμηναγός της 22ης Μοίρας Δίωξης, βλέπει τον στόχο του να μεγαλώνει μπροστά κι αριστερά του καθώς τον πλησιάζει. Σαν γεράκι που καρτερικά περιμένει την κατάλληλη στιγμή να χτυπήσει. Αυξάνει τον ρυθμό με τον οποίο στρίβει και αυξάνει λίγο και τον βαθμό βύθισης. Το πλήρωμα του ιταλικού βομβαρδιστικού ξεκινά τη μολυβένια βροχή κι ο ανθυποσμηναγός απαντά με τα δικά του πολυβόλα. Σημαδεύει λίγο πιο μπροστά από τον στόχο του και οι βολίδες του χτυπούν στη ρίζα της αριστερής πτέρυγας και στον κινητήρα. Σαν μεταλλικά νύχια αρπακτικού πουλιού, βυθίζονται στη σάρκα του μεταλλικού θηρίου. Πυκνός μαύρος καπνός σαν ένας χαμηλά ιπτάμενος κομήτης βγαίνει από τον κινητήρα του Ιταλού εισβολέα. Το κορμί του ανθυποσμηναγού έχει γίνει ένας ποταμός αδρεναλίνης. Πιέζει ξανά με τον δείκτη του τη σκανδάλη. Το καταδιωκτικό του τραντάζεται από τα τέσσερα πολυβόλα που ζωντανεύουν. Τώρα είναι η στιγμή του. Τώρα…

Οι ρίζες του PZL Ρ.24 βρίσκονται στα μέσα του 1929, όταν ένας νεαρός σχεδιαστής, ο Zygmunt Pulawski, σχεδίασε ένα ολομεταλλικό μονοπλάνο. Την εποχή εκείνη, οι περισσότερες αεροπορίες, ακόμη κι εκείνες που σήμερα θεωρούνται προχωρημένες, χρησιμοποιούσαν διπλάνα. Έτσι, το νεοεμφανισθέν P.1 του άσημου για τα παγκόσμια δεδομένα, εργοστασίου της Βαρσοβίας, ήταν μία μικρή επανάσταση. Το υψηλοπτέρυγο μαχητικό είχε μία νέα είδους πτέρυγα η οποία, αρχικά ονομάστηκε πτέρυγα Pulawski. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, είχε λάβει παγκόσμια αναγνώριση και λόγω του ιδιαίτερου σχήματός της που θύμιζε γλάρο, ονομάστηκε gull wing. Η διαμόρφωση αυτή έδινε στον χειριστή εξαιρετική ορατότητα στο εμπρόσθιο τόξο του αεροπλάνου.

Το σχέδιο προκάλεσε παγκόσμιο ενδιαφέρον και για έναν ακόμη λόγο. Η Πολωνία δεν ήταν εμφανώς σε κανένα από τα μπλοκ των τότε υπερδυνάμεων. Έτσι, κράτη και αεροπορίες που ήθελαν ένα μαχητικό χωρίς να πρέπει να δώσουν γαία και ύδωρ σε κάποιον από τους μεγάλους πατρόνες, μπορούσαν να στραφούν στην Πολωνία η οποία είχε να προσφέρει ένα πρώτης τάξης καταδιωκτικό χωρίς διπλωματική δέσμευση. Όταν χρόνια μετά, ο Τίτο μιλούσε για τον τρίτο δρόμο προς τον Σοσιαλισμό, δεν ανακάλυπτε ξανά τον τροχό!

Το πρώτο μοντέλο παραγωγής, το Ρ.11, πέταξε τον Αύγουστο του 1931. Το Ρ.11α από το οποίο η Πολωνική αεροπορία παρήγγειλε 30 τεμάχια, ήταν ίδιο με το Ρ.7 (που είχε παραχθεί σε 150 κομμάτια για την Πολωνική Αεροπορία) με τη διαφορά ότι φορούσε κινητήρα Bristol Mercury IV S2, ο οποίος κατασκευαζόταν κατόπιν αδείας, στην Πολωνία.

Το Ρ.24 σχεδιάστηκε με βάση την τελευταία έκδοση του Ρ.11, ώστε να προκύψει ένα μαχητικό για εξαγωγή σε τρίτους. Η άδεια παραγωγής του κινητήρα της Bristol δεν επέτρεπε εξαγωγή κι έτσι η γαλλική Gnome Rhone πρότεινε να φορέσουν τα πολωνικά μαχητικά, τον δικό της- ισχυρότερο- κινητήρα. Όταν πρωτοπέταξε το 1934, το Ρ.24 ήταν το πιο εξελιγμένο σχέδιο στον κόσμο, έχοντας στο ενεργητικό του και το ρεκόρ ταχύτητας για μαχητικά με κινητήρα αστεροειδούς διάταξης. Η ειρωνεία είναι ότι καθώς η Πολωνική Αεροπορία είχε εναποθέσει τις ελπίδες της στο υπό ανάπτυξη ακόμη Ρ.50, ο πόλεμος τη βρήκε με έναν κορμό από μαχητικά κατώτερα αυτών που η PZL είχε εξάγει!

Τα οικονομικά της χώρας μας δεν ήταν και ποτέ σε ιδιαίτερα καλή κατάσταση. Αυτό συνέτεινε με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο να προμηθευτεί η ΠΑ το μαχητικό που ήταν η δεύτερη επιλογή της. Όταν λοιπόν, η πρώτη επιλογή της επιτροπής της Αεροπορίας που αξιολογούσε τις υποψηφιότητες, ήταν το Gloster Gladiator, δημιουργήθηκε αμέσως ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα- Οι Βρετανοί θέλανε μετρητά. Και μάλιστα, λίρες Αγγλίας. Αυτές οι πολυτέλειες, απλά δεν υπήρχαν! Το PZL είχε έρθει δεύτερο- αλλά όχι και καταϊδρωμένο- στην αξιολόγηση. Οι Πολωνοί όμως μπορούσαν και χωρίς σκληρό συνάλλαγμα. Όπως αποδείχθηκε, μπορούσαν και χωρίς μετρητά! Κι έτσι έκλεισε η συμφωνία. Γιατί τα 36 αεροσκάφη, κόστους 4,3 εκατομμυρίων δραχμών το καθένα, πληρώθηκαν με την αντίστοιχη ποσότητα σε καπνά!

Η ΠΑ παρήγγειλε 36 καταδιωκτικά, από τα οποία τα 5 ήταν Ρ.24Α, 7 Ρ.24F και 24 Ρ.24G. Οι βελτιώσεις που ζήτησε η ελληνική πλευρά επί των αεροσκαφών ήταν κατά κύριο λόγο νέο κάλυμμα στον κινητήρα Gnome Rhone, spinner στην έλικα, αύξηση των καυσίμων και τροποποιήσεις στα συστήματα λίπανσης του κινητήρα. Οι τροποποιήσεις αυτές έφεραν όλα τα μοντέλα στο ίδιο επίπεδο, οπότε δεν υπήρχαν και εξωτερικά εμφανείς διαφορές, με εξαίρεση τη σύνθεση του οπλισμού

Η ΠΑ προμηθεύτηκε μεταξύ 1937 και 1938 και τα 36 τεμάχια που είχε παραγγείλει. Τα PZL έλαβαν τους χαρακτηριστικούς σειριακούς αριθμούς από Δ101 ως και Δ136 και μοιράστηκαν ισόποσα σε τέσσερις Μοίρες Διώξεως- την 21η, την 22η, την 23η και την 24η. Της 24ης ΜΔ τα PZL μοιράστηκαν στις άλλες τρεις μοίρες όταν παραλήφθηκαν τα ΜΒ.151 από τη γαλλική Bloch. Το ίδιο έγινε και, μετά την έναρξη των επιχειρήσεων, στις 24/11 με τα PZL της 21ης ΜΔ που επανεξοπλίστηκε με τα Gladiator της Βρετανικής βοήθειας.

Το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου 1940 βρήκε την Πολεμική Αεροπορία ήδη με έναν πεσόντα χειριστή PZL από θανατηφόρο ατύχημα στις  8 Μαΐου 1939. Από τα 35 εναπομείναντα PZL μόνο 24 ήταν σε μάχιμη κατάσταση. Η εμπλοκή των Ρ.24 ξεκίνησε άμεσα με τη ραχοκοκκαλιά της ελληνικής εναέριας ασπίδας να σημειώνει τις πρώτες της καταρρίψεις την 1η Νοεμβρίου, όταν η 21η ΜΔ κατέρριψε ένα Ζ.1007bis της 107 Gruppo. Την επόμενη μέρα σημειώνεται η πρώτη μεγάλη αερομαχία της Θεσσαλονίκης κατά την οποία ο Μαρίνος Μητραλέξης εμβολίζει ένα Ζ.1007bis και συνολικά τα ελληνικά PZL της 22ης ΜΔ καταρρίπτουν επιβεβαιωμένα 6 ιταλικά και διεκδικούν και άλλες έξι μη επιβεβαιωμένες καταρρίψεις.

Την ίδια μέρα στην περιοχή των Ιωαννίνων, 3 PZL της 21ης ΜΔ, απογειώθηκαν να αντιμετωπίσουν 15 ιταλικά βομβαρδιστικά και τα μαχητικά συνοδείας. Οι τρεις χειριστές, Σακελλαρίου, Κατσαρός και Παπαδόπουλος, κατέρριψαν 3 CR.42 και Ζ.1007bis. Ο Σμηναγός Σακελλαρίου και ο επισμηνίας Παπαδόπουλος, έπεσαν ηρωικά μαχόμενοι τον εισβολέα και αποτελούν τους πρώτους πεσόντες PZL του Ελληνοϊταλικού πολέμου.

Η επόμενη μέρα βρίσκει την 22η ΜΔ ξανά στο μάτι του κυκλώνα των επιχειρήσεων και τα PZL της να επιτυγχάνουν άλλες τρεις καταρρίψεις στην περιοχή της Θεσσαλονίκης. Στις 4 Νοεμβρίου, ο Ιωάννης Κατσαρός της 21ης ΜΔ καταρρίπτει άλλα δύο Ζ.1007bis στην περιοχή της Θεσσαλίας.

Δέκα μέρες αργότερα, η 160 Gruppo, αποκτά ένα… νεκροταφείο στην περιοχή της Κορυτσάς καθώς 8 CR.42 καταρρίπτονται από τα Ρ.24 της 22ης και της 23ης ΜΔ. Το πλήγμα στο ηθικό της Reggia Aeronautica είναι πολύ σημαντικό γιατί δεν περίμεναν τόσο σθεναρή αντίσταση από μια αεροπορία που, στα χαρτιά τουλάχιστον, εμφανιζόταν ασθενική. Στις 15 του ίδιου μήνα, ο Παναγιώτης Αργυρόπουλος καταρρίπτει τη μοναδική απώλεια της ημέρας, ένα S79.

Στις 18 Νοεμβρίου, οι 12 επιβεβαιωμένες καταρρίψεις των ελληνικών PZL έρχονται να χρυσώσουν το χάπι της απώλειας άλλων δύο χειριστών καταδιωκτικών PZL, του Γρηγορίου Βαλκανά και του Κωνσταντίνου Γιαννικώστα, σε αποστολή πάνω από την Αλβανία. Ο Γιαννικώστας ανήκε στη μοίρα του Μητραλέξη, ο δε, Βαλκανάς, χειριστής της 23ης ΜΔ θυσιάστηκε μιμούμενος τον Μητραλέξη κι εμβολίζοντας ένα ιταλικό βομβαρδιστικό.

Στις 20 Νοεμβρίου, ο μοίραρχος της 22ης ΜΔ, Κέλλας, καταρρίπτει ένα Z.1007bis πάνω από τη μικρή Πρέσπα, ενώ την ίδια μέρα, τρία ιταλικά CR.42 αποφεύγουν να εμπλακούν με σχηματισμό τεσσάρων PZL. Η τελευταία κατάρριψη του έτους για την 23η ΜΔ, θα είναι στις 3 Δεκεμβρίου, όταν σε εναέρια συμπλοκή 6 PZL με 18 FIAT, καταρρίφθηκε ένα CR.42.

Με το νέο έτος, η ΠΑ είχε μείνει με μόλις 49 αεροσκάφη επιχειρησιακά, από τα οποία τα 19 ήταν PZL. Στις 8 του Ιανουαρίου, έρχεται η πρώτη κατάρριψη του νέου έτους με τον σμηναγό Φανουργάκη να καταρρίπτει ένα Ζ.1007bis. Ο ίδιος διεκδικεί ένα δεύτερο Ζ.1007bis στις 12/1, μέρα κατά την οποία η 23η ΜΔ έχει επιβεβαιωμένα καταρρίψει άλλα 3 Ζ.1007bis και η 22α ΜΔ δύο CR.42 (από ένα οι σμηναγοί Σκρούμπελος και Αντωνίου).

Στις 25/1, σε συνεργασία των μοιρών δίωξης, καταγράφονται τουλάχιστον 7 (επιβεβαιωμένες και ανεπιβεβαίωτες) καταρρίψεις της ΠΑ, από τις οποίες, τη μερίδα του λέοντος έχουν τα PZL. Ο Σμηναγός Αντωνίου της 22ης ΜΔ, έχει καταρρίψει επιβεβαιωμένα ένα Ζ.1007bis στην περιοχή της Θεσσαλονίκης κι ένα ΒR.20 στην περιοχή της Κλεισούρας- κάτι που φανερώνει αβίαστα, το πόσο τεντωμένες ήταν οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιούνταν οι ελληνικές μοίρες δίωξης. Ένα Gladiator της 21ης κι ένα PZL της 22ας ΜΔ μοιράζονται την κατάρριψη ενός BR.20 στην περιοχή της Κλεισούρας ενώ άλλα δύο BR.20 στην περιοχή της Κλεισούρας διεκδικούν οι 22η και 23η ΜΔ.

Στις 8 Φεβρουαρίου, Gladiator της 21ης ΜΔ και PZL της 22ης ΜΔ καταρρίπτουν ένα Z.1007bis και υποχρεώνουν σε φυγή, άλλους πέντε σχηματισμούς ιταλικών βομβαρδιστικών ενώ ο Φανουργάκης διεκδικεί ακόμη μία κατάρριψη. Την επομένη, 30 ιταλικά βομβαρδιστικά, συνοδευόμενα από 12 CR.42 και G.50 πέφτουν πάνω σε έναν ιπτάμενο τοίχο από 8 PZL και 4 Gladiators. Είναι η μέρα στην οποία ο Μητραλέξης θα πετύχει δύο επιβεβαιωμένες καταρρίψεις και μία ακόμη ανεπιβεβαίωτη, ενώ άλλη μία επιβεβαιωμένη έχει ο επισμηνίας Δάγγουλας Επαμεινώνδας.

Στις 10 Φεβρουαρίου, η 23η ΜΔ έχει επιβεβαιωμένα 3 καταρρίψεις ιταλικών βομβαρδιστικών και μία πιθανή, ενώ η 22α ΜΔ έχει 3 επιβεβαιωμένες καταρρίψεις και μία πιθανή ιταλικών καταδιωκτικών, και οι οχτώ στην περιοχή της Πρεμετής. Μετά την αερομαχία αυτή, δύο από τα PZL επέστρεψαν βαριά χτυπημένα, σχεδόν κατεστραμμένα. Στις 11 Φεβρουαρίου, πετούσε ένα τρίτο καταδιωκτικό- χτυπημένο στις 8 Φεβρουαρίου, συναρμολογημένο από τα απάρτια των άλλων δύο καταδιωκτικών!

Άλλες 3 επιβεβαιωμένες και δύο ανεπιβεβαίωτες καταρρίψεις έχει η 22η ΜΔ στις 20 Φεβρουαρίου ενώ στις 23/2 η 23η ΜΔ δείχνει ότι στη διάταξη μάχης της δεν έχει καταδιωκτικά αλλά αρπακτικά, καταρρίπτοντας άλλα 3 G.50. Ο Μάρτιος κυλά χωρίς καταρρίψεις για την Ελληνική Αεροπορία η οποία, νικήτρια στον πόλεμο αεροπορικής κυριαρχίας πάνω από το μέτωπο της Αλβανίας, γλύφει τις πληγές της και αναμένει την επίθεση της Luftwaffe.

Η πολυαναμενόμενη γερμανική επίθεση ήρθε στις 6 Απριλίου και μαζί ήρθαν και οι πρώτες καταρρίψεις Γερμανών από Έλληνες. Δύο PZL κι ένα Bloch μοιράζονται την κατάρριψη ενός Hs-126 ενώ στις 14 Απριλίου, ο Κουτρουμπάς καταρρίπτει άλλο ένα Hs-126. Την ίδια μέρα, ο υποσμηναγός Παναγιώτης Αργυρόπουλος καταρρίπτει ένα Ju-87 στην περιοχή των Τρικάλων.

Η επόμενη μέρα σηματοδοτεί και το κύκνειο άσμα των PZL στην Ελλάδα στην κορυφαία στιγμή αντίστασης της ΠΑ στους Γερμανούς της Luftwaffe, την αερομαχία των Τρικάλων. Την αερομαχία κατά την οποία το δωδεκάθεο της Πολεμικής, αντιμετώπισε στη σκιά του Ολύμπου, 25 Ju-87 και τη συνοδεία τους από ισάριθμα Bf-109 της JG27. Οι χειριστές της 22ης ΜΔ, αντιμέτωποι με υπέρτερους αριθμητικά αντιπάλους, καταπονημένοι αλλά με εξαιρετικά υψηλό φρόνημα, κατέρριψαν επιβεβαιωμένα μεταξύ τους δύο Bf-109 κι ένα Ju-87. Τα υπόλοιπα PZL καταστράφηκαν άδοξα στο έδαφος από τη Luftwaffe, είτε στην Αμφίκλεια, είτε στο Άργος.

Τα PZL P.24 φόρεσαν και τίμησαν τα ελληνικά αεροπορικά χρώματα πέραν πάσης αμφιβολίας ή αμφισβήτησης. Σε μια εποχή που η αεροναυπηγική σημείωνε άλματα με ρυθμούς σπρίντερ, το μόλις τέσσερα χρόνια πριν, πρωτοποριακό σχέδιο του εργοστασίου της Βαρσοβίας ήταν πλέον ανεπαρκές. Ή τουλάχιστον έτσι νόμιζαν οι ιταλικές διοικήσεις. Όπως απέδειξε και ο Pattle με το Gladiator του στην ίδια γωνιά του πλανήτη, ένας πιλότος με ταλέντο και ψυχή μπορεί να κάνει θαύματα με ένα υποδεέστερο- στα χαρτιά- αεροσκάφος δίωξης.

Το ίδιο απέδειξαν και οι Έλληνες πιλότοι, όχι μόνο των PZL αλλά όλης της ΕΒΑ. Ως ο κορμός όμως της τότε ΕΒΑ, το PZL αναπόφευκτα πήρε τη μερίδα του λέοντος από την πίτα των αερομαχιών. Οι παραλληλισμοί που μπορούν να γίνουν με τα σημερινά δεδομένα και τα ελληνικά F-16 (Block 30, 50D, 52+, 52M) που αποτελούν τον κορμό της αεροπορίας στις δύο αυτές απομακρυσμένες χρονικά περιόδους, είναι σχεδόν αυθόρμητοι. Και η ιστορία αποδεικνύει ότι ενώ οι Πολωνοί μας έδωσαν νεαρούς γλάρους που μόλις είχαν εκκολαφθεί, αυτά στις τάξεις της ελληνικής ΠΑ μεταμορφώθηκαν σε κυρίαρχα γεράκια!

Αφιερωμένο στη μνήμη εκείνων που έφυγαν, μαχόμενοι με PZL Ρ.24 για την Ελευθερία της Πατρίδας! ΑΘΑΝΑΤΟΙ!

8 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Ιστορικά Αεροσκάφη

Gustav Rödel- ένας σπουδαίος αλλά άγνωστος Τεύτονας κυνηγός…

Κάποιες ιστορικές φυσιογνωμίες μένουν στην ιστορία υπό αμφισβήτηση. Αμφισβητούνται είτε οι προσωπικές τους επιλογές, είτε οι δημόσιες συμπεριφορές τους, είτε οι γενικότερες ενέργειές τους. Σε έναν πόλεμο, όλα αυτά μπαίνουν σε ένα πολύ αυστηρό μικροσκόπιο, ειδικά όταν η λήξη του πολέμου σε βρει με τη μεριά των ηττημένων. Ο Σμήναρχος (Oberst) Gustav Rödel, τιμημένος με τον σταυρό των ιπποτών με φύλλα δρυός (μεταξύ άλλων), δεν αποτελεί τέτοια περίπτωση. Αξιωματικός που πάντοτε προστάτευε τους πιλότους του, τιμούσε τους πεσόντες αντιπάλους του και διακρινόταν συνεχώς για την ιπποτική συμπεριφορά του, από την αρχή ως το τέλος του πολέμου. Για αυτό και εξετάζουμε τη δράση του στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Gustav Rödel γεννήθηκε στις 24 Οκτωβρίου του 1915 σε μία πόλη της Σαξονίας. σε ηλικία 21 ετών, εντάχθηκε ως δόκιμος στη Luftwaffe και πέρασε εκπαίδευση μαχητικών. Πήρε μέρος στον Ισπανικό Εμφύλιο με τη Λεγεόνα του Κόνδορα. Για τις υπηρεσίες του στην Ισπανία, τιμήθηκε όπως και άλλοι 8461 με τον Χάλκινο Σταυρό της Ισπανίας με ξίφη.

Στις 15 Ιουλίου 1939 ο, υποσμηναγός πλέον, Rödel μετατέθηκε στην JG21. Όταν σχεδόν 18 μήνες αργότερα θα εμφανιζόταν στους Ελληνικούς ουρανούς, δε θα ήταν η πρώτη φορά που θα αντιμετώπιζε πολωνικά μαχητικά, καθώς συμμετείχε στην εισβολή της Πολωνίας και μάλιστα, κατέρριψε το πρώτο του PZL P.24 την πρώτη μέρα του πολέμου, την 1η Σεπτεμβρίου 1939.

Στις 24 Νοεμβρίου 1939 μετατίθεται ξανά, αυτή τη φορά στην JG27, με την οποία και θα γνώριζε τις μεγαλύτερες στιγμές επιτυχίας του. Έλαβε μέρος στη μάχη της Γαλλίας στην οποία προσέθεσε άλλες τρεις καταρρίψεις στο ενεργητικό του. Στις 12 Μαΐου, όταν ο μεγάλος Adolf Galland πέτυχε την πρώτη του κατάρριψη, ο Rödel πετούσε ως wingman του.

Στις 8 Ιουνίου ήταν το μόνο αεροσκάφος που απογειώθηκε σε αποστολή αναχαίτισης και κατέρριψε ένα Blenheim, στη θάλασσα της Μάγχης. Μέχρι να πετάξει όλα τα φύλλα του Σεπτέμβρη στο ημερολόγιο, είχε συγκεντρώσει 14 εναέριες νίκες, η πλειονότητα αυτών στη μάχη της Αγγλίας.

Πολεμώντας στην Ελλάδα, ήταν εκείνος που στην αερομαχία των Τρικάλων κατέρριψε και τα 3 μαχητικά που έχασε η ΠΑ και στην αερομαχία των Αθηνών πέντε μέρες αργότερα, κατέρριψε 3 Hurricane της RAF. Για τη μέχρι τότε δράση του, του απονεμήθηκε ο Σταυρός των Ιπποτών στις 22 Ιουνίου του 1941.

Στις 25 Ιουνίου, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Barbarossa, ο Rödel σημείωσε την 21η του κατάρριψη, ένα δικινητήριο βομβαρδιστικό SB-3. Αυτή έμελλε να είναι και η μοναδική του κατάρριψη Σοβιετικού αεροσκάφους. Μέχρι την 4η Δεκεμβρίου οπότε και ένα P-40 Warhawk της SAAF έπεσε από τα πυρά του, είχε καταρρίψει άλλα 8 συμμαχικά μαχητικά στο θέατρο της Β. Αφρικής.

Σε διάστημα πέντε μηνών, σημείωσε άλλες δέκα καταρρίψεις και στις 23 Μαΐου ένα άλλο P-40 θα αποτελόυσε την 40η του κατάρριψη. Την 1η Νοεμβρίου, σημείωσε την τελευταία του κατάρριψη στη Β. Αφρική και συνολικά την 73η.

Με το συνεχώς συρρικνούμενο τρίτο Ράιχ, ο Σμήναρχος Rödel είδε δράση ξανά στην Ελλάδα τον Μάιο του 43. Στις 22 του μήνα, κατέρριψε τρία βρετανικά μαχητικά φτάνοντας στο σύνολο τις 78 καταρρίψεις. Με την ενέργεια αυτή, ως αποκορύφωμα, έγινε ο 255ος στον οποίο απονέμονταν ο Σταυρός των Ιπποτών με φύλλα δρυός (σε τελετή στις 20 Ιουνίου).

Συμπλήρωσε 83 εναέριες νίκες στις 10 Οκτωβρίου προτού επιστρέψει με τη JG27 στη Γερμανία. Τον Ιούνιο του 44, ηγήθηκε της JG27 στις αερομαχίες πάνω από τις ακτές της Νορμανδίας και την υπόλοιπη Γαλλία. Στις 29 Ιουνίου κατέρριψε τρία P-47 Thunderbolts της USAAF αυξάνοντας το σύνολό του σε 97 και στις 5 ιουλίου, την 98η και τελευταία του κατάρριψη, ένα P-38 Lightning της USAAF.

Ενώ ο αριθμός των καταρρίψεων του είναι υπερδιπλάσιος του κορυφαίου Αμερικανού άσσου, Richard Bong, o Rödel βρίσκεται χαμηλά στις αντίστοιχες λίστες της Luftwaffe. Το εντυπωσιακό όμως χαρακτηριστικό που κρύβεται στις καταρρίψεις του Rödel είναι ότι, όπως και ο Marseille, τις πέτυχε όλες ενάντια σε αεροσκάφη δυτικών αεροποριών, με καλύτερα εκπαιδευμένους χειριστές και χωρίς την πληθώρα «στόχων» που υπήρχε στο Ανατολικό Μέτωπο.

Λίγο πριν πέσει η αυλαία του Β ΠΠ, οι κορυφαίοι χειριστές της Luftwaffe απηυδησμένοι από τη συμπεριφορά και τα ταπεινωτικά λόγια του Hermann Göring, ζήτησαν από τον Adolf Galland να κανονίσει συνάντηση με τον Reichsmarschall. Στη συνάντηση που έμεινε στην ιστορία ως η ανταρσία των πιλότων μαχητικών, ο Göring δεν επέτρεψε τη συμμετοχή του Galland, συμμετείχε όμως μεταξύ άλλων ξακουστών χειριστών, ο Rödel ως διοικητής της 2ης Jagd Division.

Το 1957 ο Rödel εντάχθηκε στην αναγεννημένη Luftwaffe και συνταξιοδοτήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1971 με τον βαθμό του Πτέραρχου της Ομοσπονδιακής Αεροπορίας της Γερμανίας.

Πέθανε στις 6 Φεβρουαρίου του 1995, πλήρης ημερών στην πατρίδα του και κηδεύτηκε στο χώμα που τον ανέθρεψε.

2 Σχόλια

Filed under Αεροπορία

Η αερομαχία των Τρικάλων

Το 2015, η 15η του μηνός Απριλίου είναι Τετάρτη του Πάσχα. Κατά το σωτήριον έτος 2012 (που έγραψα πρώτη φορά το εν λόγω άρθρο) ήταν Κυριακή του Πάσχα! Σαν σήμερα, το 1941, ήταν Μεγάλη Τρίτη. Η Γερμανική εισβολή της Ελλάδας είχε ξεκινήσει σχεδόν 10 μέρες νωρίτερα. Όσα αεροπλάνα δίωξης είχαν απομείνει βρίσκονταν στο πεδίο προσγείωσης της Βασιλικής. Η Βασιλική, είναι κωμόπολη της επαρχίας Καλαμπάκας, του νομού Τρικάλων. Η παλιά της ονομασία ήταν Βοεβόδας. Τα αεροσκάφη αυτά ήταν δώδεκα όλα κι όλα…

Πέντε Gloster Gladiator της 21ης ΜΔ με τους Σμηναγούς Κέλλα Ιωάννη ο οποίος ήταν και ο Μοίραρχος, Χόνδρο Κωνσταντίνο, Σκαλτσογιάννη Δημήτριο, Παπαδημητρίου Ιωάννη και τον Υποσμηναγό Κατσαρό Ιωάννη. Τα Gladiator πλαισίωναν πέντε PZL P.24. Το ένα PZL P.24 ανήκε στην 23η ΜΔ και είχε χειριστή τον Επισμηνία Κουτρούμπα Περικλή. Το καρέ της 22 ΜΔ αποτελούσαν ο Ανθυποσμηναγός Κοντογεώργος Βασίλειος, ο Αρχισμηνίας Δάγγουλας Επαμεινώνδας και οι Επισμηνίες Αργυρόπουλος Παναγιώτης και Κατσαρέλης Λεωνίδας. Το αεροπορικό δωδεκάθεο εκείνης της μέρας συμπλήρωναν ο Υποσμηναγός Οικονομόπουλος Παναγιώτης και ο Επισμηνίας Μόκκας Γεώργιος, αμφότεροι χειριστές ισάριθμων Bloch MB.151 της 24ης ΜΔ. Τα αεροσκάφη της τελευταίας είχαν μετασταθμεύσει στη Βασιλική πέντε μέρες νωρίτερα.

Αξημέρωτα, όπως κάθε θηρευτής που σέβεται τον εαυτό του, οι 12 Ολύμπιοι χειριστές είχαν καθίσει στα στενά σα φέρετρα πιλοτήρια των καταδιωκτικών τους. Είχαν ζεστάνει τους κινητήρες και περίμεναν την εντολή για απογείωση. Η λεπτομέρεια ότι είχαν ζεστάνει τους κινητήρες δεν είναι μόνο για δημιουργία εντυπώσεων… Ήταν πραγματικά τιτάνιο το έργο των εμπλεκομένων με τα αεροσκάφη να θέσουν σε λειτουργία τους κινητήρες των αεροσκαφών στις χαμηλές θερμοκρασίες που κατά καιρούς άγγιζαν και τους -20°C. Και μάλιστα, υπό συνθήκες πολέμου! Μάθημα που θα ελάμβαναν πικρά και οι εισβολείς αυτής της ιστορίας, λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, κατά τη διάρκεια του πικρού ρωσικού χειμώνα… Η πολυπόθητη εντολή για απογείωση δεν άργησε να φτάσει. Είχαν εντοπιστεί γερμανικά βομβαρδιστικά, 20 Ju-87 Stuka. Τα ελληνικά καταδιωκτικά απογειώθηκαν. Οι τελευταίες επιζήσασες πιστές και φιλότιμες εργάτριες της κυψέλης, στην υπηρεσία της βασίλισσας μέλισσας άφησαν, με το χαρακτηριστικό τους βόμβισμα, κάτω από τα φτερά τους το αεροδρόμιο της Βασιλικής και κατευθύνθηκαν προς το ουράνιο γαλάζιο…

Δεν άργησαν να συναντήσουν τα γερμανικά βομβαρδιστικά και τη συνοδεία των: Ισάριθμα Bf-109E. Οι πιλότοι της Luftwaffe, εφαρμόζοντας εξαιρετικές τακτικές αεροπορικού πολέμου είχαν τη συνοδεία να πετά ψηλότερα από τον σχηματισμό των Stukas και οι συνοδοί δεν είχαν γίνει αντιληπτοί. Η αερομαχία με τα περισσότερα, και σαφώς ανώτερων πτητικών χαρακτηριστικών, Messerschmitt, δεν κράτησε πάνω από 10 λεπτά. Το αποτέλεσμα ήταν η πλήρης επικράτηση των Γερμανών όχι όμως χωρίς το τίμημα των τεσσάρων επιβεβαιωμένων (2 Ju-87 και 2 Bf-109) και δύο πιθανών καταρρίψεων Ju-87 από ελληνικής πλευράς. Ο Κουτρούμπας- πιστωμένος από την προηγούμενη με μία κατάρριψη ενός Hs-126- πέφτει από τα πυρά του Bf-109 του Gustav Rödel. Ο Μόκκας παρά τη μία επιβεβαιωμένη και τις δύο πιθανές καταρρίψεις Stukas, δεν αργεί να πέσει κι εκείνος θύμα των πυροβόλων του Gustav Rödel. Ο Κατσαρέλης θα εγκαταλείψει το Δ107 τραυματισμένος σοβαρά. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι τρεις καταρρίψεις εκείνης της μέρας πιστώνονται στον ίδιο χειριστή, άσσο Gustav Rödel με συνολικά 98 καταρρίψεις στο ενεργητικό του. Οι Γερμανοί είχαν το αριθμητικό και οπλικό πλεονέκτημα αλλά παρ’ όλα αυτά, όλη η ζημιά έγινε από έναν εξαίρετο- δυστυχώς για εμάς- κυνηγό αεροπόρο. Ο Κέλλας θα προσγειώσει ένα Gladiator «κόσκινο» ενώ όλοι τον θεωρούσαν νεκρό. Ο Κοντογεώργος, αν και τραυματίας, θα καταφέρει και αυτός να προσγειώσει το δικό του PZL.

Η μάχη αυτή έμεινε στην ιστορία ως η «Αερομαχία των Τρικάλων» είναι η τελευταία και θεωρείται η πιο μεγαλειώδης αερομαχία στους ελληνικούς αιθέρες κατά τις επιχειρήσεις του 1940-41. Ταυτόχρονα, αποτελεί και το κύκνειο άσμα των PZL P.24 στην Ελλάδα. Μετά από αυτήν την εμπλοκή, η ΕΒΑ αναγκάστηκε να συμπτυχθεί και τα αεροσκάφη της να μεταφερθούν ακόμη νοτιότερα, στην Αμφίκλεια, την Τανάγρα και το Άργος. Ο Επισμηνίας Μόκκας Γεώργιος υπήρξε ο τελευταίος νεκρός αεροπόρος κατά τις επιχειρήσεις του 1940-41.

ΑΙΩΝΙΑ ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΤΟΝ ΕΠΙΣΜΗΝΙΑ ΜΟΚΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΧΙΣΜΗΝΙΑ ΚΟΥΤΡΟΥΜΠΑ ΠΕΡΙΚΛΗ. ΕΠΕΣΑΝ ΥΠΕΡ ΠΑΤΡΙΔΟΣ! ΑΘΑΝΑΤΟΙ!

10 Σχόλια

Filed under Αεροπορία, Πεσόντες